Tìm việc là một trong những giai đoạn nhiều áp lực nhất trong quá trình xây dựng sự nghiệp. Từ việc tìm kiếm cơ hội, chuẩn bị hồ sơ đến phỏng vấn và chờ đợi kết quả, không ít người đã trải qua cảm giác hồi hộp xen lẫn thất vọng.
Thực tế, quá trình tìm việc ở Mỹ không hề dễ dàng. Thị trường lao động ở Mỹ dù dồi dào nhưng cũng rất cạnh tranh. Ngoài ra, quy định về luật lao động cũng như luật nhập cư khá chặt chẽ khiến cho việc tuyển người ở Mỹ rất tốn kém. Chính điều này làm cho quá trình tìm việc của sinh viên và những người mới qua gặp nhiều khó khăn.
Trong bài viết này mình sẽ chia sẻ những kinh nghiệm mình đã đúc kết được từ việc nộp hồ sơ và phỏng vấn tại Hoa Kỳ.
Chuẩn bị từ sớm
Để tìm được một công việc chính thức (full-time) ở Hoa Kỳ, bạn không thể chỉ dựa vào kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Thành công còn phụ thuộc vào việc bạn dành bao nhiêu thời gian và công sức để tìm hiểu quy trình tuyển dụng cũng như chuẩn bị cho quá trình ứng tuyển.
Ngoài kỹ năng chuyên môn, nhà tuyển dụng thường đánh giá ứng viên dựa trên các yếu tố khác như kinh nghiệm thực tế, kỹ năng giao tiếp và trình bày vấn đề, khả năng làm việc nhóm và mức độ phù hợp với văn hóa của công ty. Tầm quan trọng của từng yếu tố sẽ được đánh giá khác nhau tuỳ thuộc vào tính chất công việc.
Nếu tìm hiểu các yêu cầu tuyển dụng từ sớm, bạn sẽ có cơ hội cải thiện các kỹ năng cần thiết qua đó tiếp cận được nhiều cơ hội việc làm hơn.
Lựa chọn công việc trước khi nộp đơn
Nếu chỉ tập trung vào vị trí tuyển dụng (Title) mà xem nhẹ mô tả công việc (Job Description), bạn đã bỏ qua cơ hội tìm hiểu nhà tuyển dụng đang tìm kiếm điều gì.
Việc đọc nhiều Job Description cũng giúp bạn nhận ra những kỹ năng, chứng chỉ hoặc phần mềm được yêu cầu nhiều nhất trong lĩnh vực của mình. Nếu phát hiện một vài kỹ năng quan trọng mà mình vẫn chưa đáp ứng, bạn có thể học và bổ sung để hồ sơ có thể cạnh tranh hơn.
Ngoài ra, các công ty khác nhau có thể có cấu trúc nhân sự và chức danh khác nhau cho cùng một công việc. Giám đốc truyền thông ở một công ty có quy mô nhỏ hoặc tổ chức phi lợi nhuận có thể có phạm vi công việc tương đương với một nhân viên bậc trung ở các công ty/tổ chức lớn hơn.
Bạn có thể cài đặt các thông báo việc làm (Job Alerts) trên các nền tảng tìm việc như LinkedIn, Indeed hay Handshake. Cài đặt có thể dựa trên các tiêu chí như chức danh, địa điểm, thời gian làm việc, hoặc mức lương. Đây là một công cụ rất hữu ích nếu sử dụng đúng cách.
Một mẹo nhỏ mình thấy khá hiệu quả là hãy dành thời gian để xem lại các tin tuyển dụng mà mình nhận được. Nếu phần lớn công việc không phù hợp, hãy điều chỉnh lại từ khóa hoặc tiêu chí tìm kiếm.
Bên cạnh đó, một ngành học có thể có rất nhiều công việc liên quan. Chẳng hạn như, với ngành tài chính công, mình có thể nộp cho vị trí phân tích chính sách hoặc quản lý ngân sách của các cơ quan liên bang, tiểu bang, và chính quyền địa phương. Ngoài ra, mình vẫn có thể làm việc cho các tổ chức tư nhân có sử dụng vốn công hoặc các đối tác với các cơ quan nhà nước như các trường đại học công lập, các công ty tư vấn và tổ chức phi chính phủ/phi lợi nhuận.
Tương tự, nếu bạn học về phân tích dữ liệu, ngoài Data Analyst, bạn cũng có thể tạo thông báo cho các vị trí như Business Analyst, Business Intelligence Analyst, Reporting Analyst, hay các vị trí Research Analyst liên quan đến xử lý data. Điều này sẽ giúp bạn tiếp cận được nhiều cơ hội hơn.
Nếu là sinh viên quốc tế và có kế hoạch làm việc lâu dài tại Hoa Kỳ, ngoài việc tìm một công việc phù hợp với chuyên ngành, bạn cũng nên cân nhắc những yếu tố như:
Vị trí có phù hợp với chuyên ngành để đáp ứng yêu cầu của OPT hoặc H-1B hay không.
Địa điểm làm việc có phù hợp với kế hoạch cá nhân của bạn không.
Công việc có mang lại cơ hội phát triển nghề nghiệp trong dài hạn hay chỉ là một vị trí tạm thời.
Công ty có chính sách tuyển dụng hoặc bảo lãnh visa cho sinh viên quốc tế hay không.
Chuẩn bị cho buổi phỏng vấn
Phỏng vấn là bước rất quan trọng trong quá trình tìm việc. Việc nhận được lời mời phỏng vấn không chỉ chứng tỏ rằng bạn đã vượt qua được giai đoạn sàng lọc hồ sơ mà thậm chí đã vào được danh sách ngắn “short list” của hội đồng tuyển dụng. Đây có lẽ là giai đoạn khiến bạn phấn khích nhưng cũng căng thẳng hơn cả.
Đa phần sinh viên quốc tế hoặc người mới đến sẽ có những hạn chế nhất định trong việc thể hiện mình ở các buổi phỏng vấn. Tuy nhiên, theo cảm nhận cá nhân, không khí trong các buổi phỏng vấn việc làm ở Mỹ khá cởi mở và hoàn toàn không “đáng sợ” như mình thường nghĩ.
Có lẽ một phần là vì văn hoá Mỹ, đặc biệt là văn hoá công sở, khá “bình đẳng và ít thứ bậc.”
Mặc dù vậy, trước buổi phỏng vấn, bạn nên tìm hiểu các thông tin liên quan đến công ty, chức danh và lĩnh vực làm việc của thành viên hội đồng phỏng vấn, văn hoá doanh nghiệp, và nếu có thể thì tình hình thị trường liên quan đến lĩnh vực hoạt động của công ty.
Việc nắm bắt những thông tin này trước buổi phỏng vấn sẽ giúp bạn tự tin hơn. Và nếu có cơ hội đề cập đến những thông tin đó trong buổi phỏng vấn, điều này cũng thể hiện rằng bạn có hiểu biết về lĩnh vực làm việc đồng thời đã dành thời gian tìm hiểu về công ty.
Luyện trả lời các câu hỏi phổ biến
Một số câu hỏi gần như xuất hiện trong hầu hết các buổi phỏng vấn:
- Tell me about yourself.
- Why are you interested in this position?
- Why do you want to work for our company?
- What are your strengths?
- What is one area you are working to improve?
- Tell me about a challenge you faced.
Bạn không cần học thuộc câu trả lời. Quan trọng hơn là hiểu mình muốn truyền tải điều gì và luyện tập để trả lời một cách tự nhiên. Nếu bạn chưa tự tin vì tiếng Anh của mình còn nặng giọng Việt, hãy yên tâm vì điều đó thường không phải là vấn đề. Điều quan trọng hơn là bạn nói rõ ràng để người phỏng vấn hiểu được ý mình muốn truyền đạt.
Ngôn ngữ cơ thể cũng phần nào giúp bạn tạo kết nối tốt hơn. Áp dụng các mẹo nhỏ như chăm chú lắng nghe, ghi note, và nhìn thẳng vào mắt người đang đối thoại khoảng ba giây đều có thể làm tăng sự tin tưởng của người đối diện dành cho bạn.
Khi luyện tập cho buổi phỏng vấn, thay vì đánh máy, bạn hãy viết ra những ý chính cho các câu trả lời. Do não bộ xử lý hình ảnh tốt hơn, việc ghi nhớ những ý tưởng mà bạn ghi lại sẽ giúp bạn nhớ lâu hơn so với đánh máy.
Để luyện tập trước khi phỏng vấn, bạn có thể tập nói trước gương và ghi âm để cải thiện cách diễn đạt. Theo mình, ghi âm cách diễn đạt là cách cải thiện ngôn ngữ giao tiếp tốt nhất.
Mình đã không ghi âm giọng nói của mình mãi cho đến lúc mình nghe được một đoạn video mình nói chuyện với bạn bè. Lúc đó mình thật sự bất ngờ vì giọng nói của mình khó nghe hơn mình tưởng rất nhiều. Mình nói quá nhanh và ít khi uốn lưỡi khi phát âm những chữ có nguyên âm “r”. Đó là những lỗi sai rất phổ biến khiến người nghe khó theo kịp đồng thời rất dễ gây hiểu nhầm. Sau lần đó, mình đã để tâm hơn và biết cách để cải thiện dần các lỗi sai này.
Tuỳ cơ ứng biến với phương pháp STAR
Đối với các câu hỏi về kinh nghiệm, nhiều nhà tuyển dụng mong đợi câu trả lời theo phương pháp STAR: Situation — Hoàn cảnh; Task — Nhiệm vụ; Action — Bạn đã làm gì, và Result — Kết quả đạt được.
Ví dụ như với câu hỏi “Tell me about a time you worked in a team.” Thay vì chỉ trả lời “Tôi đã làm việc trong nhóm này, nhóm kia”, hãy kể một tình huống cụ thể về cách bạn xử lý tình huống đó và cả kết quả.
Mình đã từng chia sẻ kinh nghiệm khi giải quyết một vấn đề về làm việc nhóm trong một buổi phỏng vấn. Mình cũng nói rõ rằng những nỗ lực giải quyết vấn đề đó đã không như mong muốn. Và nhờ vậy mà mình xác định được là mình không phù hợp với văn hoá và cách giải quyết vấn đề của công ty. Một câu trả lời thoạt nghe có vẻ tiêu cực nhưng lại nhận được sự ủng hộ của hội đồng phỏng vấn.
Cách bạn suy nghĩ, phản ứng và xử lý tình huống là yếu tố sẽ thuyết phục hội đồng phỏng vấn chứ không hoàn toàn là kết quả của câu chuyện.
Trong buổi phỏng vấn
Trong buổi phỏng vấn, bạn nên bình tĩnh, tập trung lắng nghe câu hỏi. Hãy cố gắng trả lời ngắn gọn và đi thẳng vào trọng tâm. Nếu cần giải thích thêm, hội đồng phỏng vấn sẽ tiếp tục đặt câu hỏi.
Nếu chưa nghe rõ hoặc chưa hiểu câu hỏi, đừng ngại đề nghị người phỏng vấn nhắc lại hoặc giải thích thêm. Việc này tốt hơn nhiều so với việc trả lời sai ý.
Nếu phỏng vấn trực tuyến, hãy kiểm tra đường link trước ngày phỏng vấn để kịp thời xử lý nếu có sự cố. Bạn nên vào phòng họp khoảng 5–10 phút trước giờ hẹn để kiểm tra âm thanh, hình ảnh và chuẩn bị tâm lý.
Có nhiều trường hợp bạn vào buổi phỏng vấn sớm và chỉ có một mình bạn và một, hai thành viên phỏng vấn. Do đó, bạn nên chuẩn bị trước một vài câu xã giao để nói chuyện với họ trước khi phỏng vấn chính thức. Một cuộc trò chuyện ngắn trước khi phỏng vấn chính thức bắt đầu có thể giúp cả hai bên cảm thấy thoải mái hơn và giảm bớt căng thẳng.
Chuẩn bị câu hỏi dành cho nhà tuyển dụng
Cuối buổi phỏng vấn, hội đồng phỏng vấn thường hỏi: “Do you have any questions for us?”
Đừng trả lời không hoặc trì hoãn việc đặt câu hỏi. Đây là cơ hội để bạn thể hiện sự quan tâm đến công ty và vị trí bạn đang ứng tuyển.
Theo kinh nghiệm chia sẻ từ nhiều nguồn, bạn có thể hỏi:
- Một ngày làm việc điển hình của vị trí này như thế nào?
- Công ty đánh giá thành công của nhân viên mới ra sao?
- Nhóm hiện đang làm những dự án gì?
- Cơ hội đào tạo và phát triển nghề nghiệp như thế nào?
Với trải nghiệm cá nhân mình, mình thường chọn câu hỏi “Với tình hình/điều kiện thị trường như hiện nay, cơ quan/tổ chức của bạn có đang gặp thách thức gì không?” Mình nhận thấy rằng, câu hỏi này dù khó nhưng lại khiến nhiều thành viên trong hội đồng phỏng vấn tâm đắc và thay nhau chia sẻ hơn so những câu hỏi khác mà mình đặt ra.
Sau phỏng vấn
Sau buổi phỏng vấn, bạn nên gửi một email cảm ơn trong vòng khoảng 24 giờ.
Trong email, bạn chỉ cần cảm ơn về cơ hội phỏng vấn, nhắc lại sự quan tâm của bạn đối với vị trí, hoặc trả lời câu hỏi/đính kèm thêm các tài liệu bổ sung nếu trong lúc phỏng vấn bạn và hội đồng phỏng vấn có đề cập đến.
Một hành động nhỏ nhưng thể hiện sự chuyên nghiệp, đáng tin và mức độ đầu tư của bạn cho công việc.
Giữ vững tinh thần khi bị từ chối
Một công việc phù hợp hiếm khi đến sau vài bộ hồ sơ đầu tiên. Ngay cả những ứng viên có nhiều kinh nghiệm cũng có thể phải nộp hàng chục, thậm chí hàng trăm hồ sơ trước khi nhận được lời mời làm việc.
Điều quan trọng hơn là sau mỗi lần từ chối bạn cần đánh giá lại cách tiếp cận hiện tại để có thể chuẩn bị tốt hơn cho cơ hội tiếp theo.
Đừng để một email từ chối khiến bạn nghi ngờ năng lực hay hạ thấp tiêu chuẩn tìm việc. Đôi khi công ty chỉ đơn giản là tìm được một ứng viên phù hợp hơn ở thời điểm đó, hoặc cũng có trường hợp công ty thay đổi kế hoạch tuyển dụng giữa chừng. Trong rất nhiều trường hợp, đó có thể chỉ là những công việc này không phù hợp với bạn.
| Các lưu ý về quy trình nộp hồ sơ và phỏng vấn Đọc kỹ mô tả công việc trước khi nộp hồ sơ. Điều chỉnh CV và Cover Letter cho từng vị trí. Chuẩn bị hồ sơ LinkedIn chuyên nghiệp. Luyện trả lời các câu hỏi phỏng vấn phổ biến. Sử dụng phương pháp STAR khi kể về kinh nghiệm. Chuẩn bị câu hỏi dành cho nhà tuyển dụng. Gửi email cảm ơn sau buổi phỏng vấn. Đừng nản lòng nếu bị từ chối, vẫn có những công việc tốt hơn đang chờ bạn. |
Bài viết liên quan
Đừng bỏ lỡ những cơ hội việc làm này nếu bạn là sinh viên quốc tế ở Mỹ
Kinh Nghiệm Tìm Internship Dành Cho Sinh Viên Quốc Tế
Những nguồn tìm việc hiệu quả mà bạn không nên bỏ qua
Vì sao sinh viên quốc tế thường gặp khó khăn trong networking
Bí quyết giúp hồ sơ xin việc của bạn được chú ý
CPT, OPT và STEM OPT: Lộ trình làm việc cho sinh viên quốc tế tại Mỹ
ViệcLàm Nhà Nước: Lựa Chọn Đáng Cân Nhắc Cho Người Mới Định cư