Khi được nhận vào một công việc chính thức tại Mỹ, kinh nghiệm và kỹ năng của bạn có lẽ đã đủ cạnh tranh để vượt qua nhiều ứng viên khác. Tuy nhiên, bắt đầu một công việc mới cũng đồng nghĩa với việc bạn bước vào một giai đoạn thích nghi hoàn toàn khác.
Với người lần đầu làm việc tại Mỹ, thử thách lớn nhất đôi khi không nằm ở khối lượng công việc hay yêu cầu chuyên môn, mà ở việc hiểu và thích nghi với cách giao tiếp, kỳ vọng và quy tắc ứng xử khác với những gì bạn từng quen thuộc.
Khác biệt văn hóa trong đời sống hằng ngày đôi khi chỉ tạo ra một vài tình huống khó xử hoặc hiểu lầm nhỏ. Trong môi trường làm việc, nếu không nhận ra và điều chỉnh phù hợp, những khác biệt này có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, tinh thần làm việc, mối quan hệ với đồng nghiệp và cả cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Mỗi công ty, cơ quan và lĩnh vực nghề nghiệp đều có văn hóa riêng. Tuy nhiên, vẫn có một số đặc điểm khá phổ biến mà những người mới bắt đầu đi làm nên tìm hiểu và quan sát.
Chủ động thường được đánh giá cao
Nếu đã từng làm việc tại Việt Nam, có lẽ bạn không còn xa lạ với câu nói vui “bảo sao làm vậy”. Tất nhiên, đây chỉ là một cách nói mang tính khái quát. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam cũng rất khuyến khích nhân viên chủ động và sáng tạo.
Tuy nhiên, theo trải nghiệm của mình, mức độ kỳ vọng về sự chủ động trong nhiều môi trường làm việc tại Mỹ thường cao hơn. Người quản lý không chỉ đánh giá kết quả công việc mà còn quan tâm đến việc bạn chủ động học hỏi, giải quyết vấn đề và đóng góp cho tập thể.
Nếu hoàn thành công việc sớm, thay vì chỉ chờ nhiệm vụ tiếp theo, bạn có thể:
- Hỏi người quản lý xem còn công việc nào cần hỗ trợ hay không.
- Tìm hiểu thêm về dự án mình đang tham gia.
- Chủ động học một kỹ năng hoặc công cụ liên quan đến công việc.
- Đề xuất ý tưởng hoặc giải pháp nếu bạn có cơ sở phù hợp.
- Sắp xếp lại tài liệu hoặc dữ liệu nội bộ theo cách khoa học và dễ sử dụng hơn.
Những hành động này không chỉ cho thấy bạn có tinh thần học hỏi mà còn thể hiện sự cam kết với công việc và mong muốn tạo ra giá trị cho tổ chức.
Trong quá trình làm việc, mình từng nghe một vài người quản lý nhận xét về nhân viên bằng câu: “He/she is doing just enough.” Cụm từ này thường mang hàm ý rằng người đó chỉ hoàn thành đúng những gì được yêu cầu, chưa thể hiện sự chủ động, nỗ lực phát triển hoặc sẵn sàng đóng góp nhiều hơn.
Chủ động không đồng nghĩa với việc lúc nào cũng phải nhận thêm thật nhiều việc hoặc cố gắng gây ấn tượng bằng mọi giá. Bạn cần quan sát, lựa chọn thời điểm phù hợp và chủ động trong phạm vi công việc của mình. Khi sự chủ động đi kèm với tinh thần hợp tác và trách nhiệm, nó thường được đánh giá rất tích cực trong môi trường làm việc tại Mỹ.
Đừng ngại đặt câu hỏi
Ở Mỹ, ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, sinh viên đã được khuyến khích đặt câu hỏi và chia sẻ quan điểm. Điều này cũng được duy trì trong nhiều môi trường làm việc.
Trong nhiều cuộc họp, sau khi người trình bày kết thúc, sẽ có một khoảng thời gian dành cho các câu hỏi hoặc thảo luận. Việc đặt câu hỏi đúng lúc hoặc đưa ra ý kiến mang tính xây dựng cho thấy bạn thực sự quan tâm đến vấn đề, tôn trọng ý kiến của đồng nghiệp và mong muốn hoàn thành công việc một cách tốt nhất.
Nếu bạn luôn chọn cách im lặng, người khác có thể sẽ ít có cơ hội biết đến góc nhìn hoặc năng lực của bạn. Quan trọng hơn, nếu duy trì thói quen chỉ lắng nghe mà không bao giờ tham gia trao đổi, bạn có thể dần mất tự tin khi cần trình bày ý kiến của mình.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn nên đặt câu hỏi chỉ để thể hiện sự hiện diện. Một câu hỏi hay thường xuất phát từ việc bạn đã lắng nghe, suy nghĩ và tìm hiểu trước.
Đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến công việc, bạn nên dành thời gian đọc tài liệu, xem lại hướng dẫn hoặc thử tự tìm giải pháp trước khi tìm đến người quản lý. Khi cần trao đổi, hãy chia sẻ ngắn gọn những gì bạn đã tìm hiểu và điểm mà mình vẫn còn băn khoăn. Cách tiếp cận này vừa giúp cuộc trao đổi hiệu quả hơn, vừa thể hiện tinh thần chủ động và khả năng tự học.
Giao tiếp thẳng thắn nhưng tôn trọng
Một điều khiến nhiều người mới làm việc tại Mỹ bất ngờ là khoảng cách giữa quản lý và nhân viên thường không quá lớn. Nếu chỉ quan sát một cuộc họp, đôi khi bạn sẽ khó nhận ra ai là quản lý và ai là nhân viên, bởi cách mọi người trao đổi với nhau khá tự nhiên và tôn trọng lẫn nhau.
Dù môi trường giao tiếp ít mang tính thứ bậc, vẫn có những quy tắc ứng xử nhất định để đảm bảo sự tôn trọng nhất quán với tất cả đồng nghiệp, bất kể chức vụ của họ.
Chẳng hạn, khi góp ý về cách tiếp cận một dự án của đồng nghiệp, bạn có thể trình bày ý kiến theo cách khéo léo và mang tính xây dựng hơn. Chẳng hạn, thay vì nói trực tiếp “I don’t think this approach will work,” bạn có thể nói “This approach is interesting. I think it could help us better understand our customers’ experience with the new product. However, since our customer data is still incomplete, I’m concerned that it may not provide meaningful insights into their purchasing behavior.”
Cách góp ý này giúp cuộc trao đổi tập trung vào vấn đề cần giải quyết thay vì khiến người nghe có cảm giác mình đang bị chỉ trích. Điều đó cũng giúp cuộc thảo luận diễn ra tích cực và hiệu quả hơn.
Văn hoá đúng giờ
Đúng giờ là một trong những biểu hiện cơ bản của sự chuyên nghiệp. Nếu cuộc họp bắt đầu lúc 9:00 sáng thì nhiều người sẽ cố gắng có mặt trước vài phút. Nếu không thể tham dự đúng giờ, hãy thông báo sớm thay vì chờ đến sát giờ mới báo.
Đúng giờ cũng không có nghĩa là luôn phải đến hoặc bắt đầu công việc quá sớm so với thời gian dự kiến. Đến quá sớm, đặc biệt khi người tổ chức vẫn đang chuẩn bị, đôi khi có thể gây bất tiện hơn là tạo ấn tượng tốt.
Văn hoá email
Trong môi trường làm việc tại Mỹ, email vẫn là phương tiện giao tiếp rất quan trọng.
Một email chuyên nghiệp thường có tiêu đề rõ ràng, nội dung ngắn gọn, mục đích cụ thể và giọng điệu lịch sự. Điều quan trọng là người nhận có thể nhanh chóng hiểu bạn đang trao đổi vấn đề gì và cần họ thực hiện hành động nào. Việc phản hồi trong thời gian hợp lý hoặc xác nhận đã nhận được email cũng sẽ giúp người gửi biết rằng bạn đang theo dõi công việc.
Khi trao đổi hoặc góp ý qua email, bạn cũng có thể áp dụng cách “ghi nhận trước, góp ý sau.” Ngoài ra, nếu phát hiện lỗi sai nào đó trong công việc, thay vì đề cập thẳng đến lỗi sai và yêu cầu sửa, bạn có thể nói “Thanks for sending this over! I noticed a discrepancy between our numbers and Unit X’s. Could you please take a look when you have a chance?”
Mình từng được sếp góp ý về cách trả lời email với đối tác. Mình thường phản hồi rất nhanh và theo cách nói thẳng nói thật. Từ khi thay đổi cách giao tiếp qua email, mình nhận thấy mối quan hệ với đồng nghiệp và cả những đối tác từ các cơ quan khác đều tốt hơn.
Đây là một kỹ năng rất quan trọng. Nếu được trang bị kỹ năng này sớm hơn, có lẽ mình đã giao tiếp hiệu quả hơn với các đối tác nước ngoài ngay từ khi còn làm việc ở Việt Nam.
Chủ động trao đổi công việc với cấp trên
Chủ động trao đổi công việc với cấp trên không nên chỉ xảy ra khi công việc có vấn đề. Trong nhiều môi trường làm việc tại Mỹ, việc trao đổi định kỳ về tiến độ, kế hoạch hoặc định hướng công việc là điều được đánh giá cao.
Việc chủ động trao đổi công việc với cấp trên mang lại rất nhiều lợi ích mà có thể bạn chưa nhận ra. Qua các cuộc trao đổi thường xuyên, bạn có thể có thêm những thông tin quan trọng, tạo kết nối và xây dựng niềm tin với cấp trên.
Trước đây, mình có thói quen cứ thấy việc là “cắm đầu vào làm” và luôn hoàn thành rất sớm trước thời hạn. Mình luôn suy nghĩ rằng nếu công việc đang thuận lợi thì không có gì phải nói chuyện với sếp cả.
Chỉ cho đến khi sếp mình nghỉ phép ba tháng, mình làm việc với sếp tổng. Lúc này, mình phải trao đổi kế hoạch và kết quả làm việc hàng ngày. Sau thời gian làm việc với sếp tổng, mình vẫn duy trì cách làm việc này với quản lý trực tiếp của mình.
Mình nhận ra việc trao đổi công việc hàng ngày giúp mình thực sự làm việc hiệu quả hơn do công việc được lên kế hoạch cụ thể hơn và nhận được phản hồi từ cấp trên nhanh hơn. Ngoài ra, việc trao đổi thường xuyên còn giúp mình tạo thói quen chủ động trong công việc và xây dựng niềm tin với cấp trên tốt hơn.
Tôn trọng sự khác biệt
Tôn trọng sự khác biệt là một giá trị được đề cao trong nhiều môi trường làm việc tại Mỹ.
Các công ty ở Mỹ thường có nhân viên đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau. Sự khác biệt không chỉ đến từ quốc tịch mà còn từ độ tuổi, kinh nghiệm, tính cách, phong cách giao tiếp và cách tổ chức công việc.
Bạn có thể gặp những đồng nghiệp rất hướng ngoại, nhưng cũng có người ít tham gia các cuộc trò chuyện ngoài công việc. Việc lắng nghe, giữ thái độ cởi mở và không mặc định rằng cách làm của mình là đúng nhất sẽ giúp bạn thích nghi nhanh hơn.
Phản hồi (Feedback) là điều bình thường
Ở Mỹ, feedback thường được xem là một phần quan trọng trong quá trình làm việc. Thay vì xem feedback là lời đánh giá cá nhân, hãy coi đó là nguồn thông tin giúp bạn nhận ra những điểm cần cải thiện.
Nếu quản lý góp ý về một báo cáo hay bài thuyết trình, điều đó không có nghĩa họ đánh giá thấp bạn. Ngược lại, nhiều công ty xem việc phản hồi thường xuyên là cách để nhân viên phát triển và thường đi kèm với kế hoạch hỗ trợ nếu cần.
Điều quan trọng là tiếp nhận góp ý một cách bình tĩnh, trao đổi nếu chưa rõ và áp dụng vào những lần sau.
Xây dựng các mối quan hệ trong công việc
Các mối quan hệ tích cực với đồng nghiệp rất quan trọng. Tương tác qua công việc là cơ sở để xây dựng niềm tin với nhà quản lý và đồng nghiệp.
Networking trong công sở không nhất thiết phải bắt đầu từ những sự kiện lớn hay các cuộc gặp mang tính chuyên nghiệp. Nhiều mối quan hệ được xây dựng từ những tương tác rất đơn giản hằng ngày, chẳng hạn như chào hỏi đồng nghiệp, trò chuyện vài phút trước cuộc họp, cùng ăn trưa hoặc sẵn sàng hỗ trợ nhau trong công việc.
Giữ ranh giới phù hợp với đồng nghiệp
Trước khi sang Mỹ du học, mình đã có nhiều năm làm việc tại Việt Nam. Với mình khi đó, đồng nghiệp cũng gần giống như bạn bè. Một số người còn trở thành những người bạn rất thân, gần gũi như chị em. Sau giờ làm, việc cùng nhau đi cà phê, ăn uống, trò chuyện hoặc mời đồng nghiệp về nhà chơi là điều khá bình thường.
Trong nhiều môi trường công sở ở Mỹ, đồng nghiệp có thể trở thành bạn, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Nhiều đồng nghiệp ở Mỹ thường tách biệt khá rõ giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Họ có thể rất cởi mở và sẵn sàng giúp đỡ trong công việc, nhưng sau giờ làm, mỗi người thường dành nhiều thời gian hơn cho gia đình và cuộc sống riêng.
Văn hoá đánh giá hiệu quả làm việc
Performance evaluation, hay đánh giá hiệu quả làm việc, là một hoạt động phổ biến tại nhiều cơ quan và doanh nghiệp Mỹ.
Theo trải nghiệm của mình, nhiều quản lý sẽ không góp ý quá trực diện trước tập thể mỗi khi bạn mắc lỗi. Thay vào đó, họ thường trao đổi riêng hoặc phản ánh thông qua các buổi đánh giá định kỳ và kết quả đánh giá cuối năm.
Những yếu tố như tinh thần chủ động, khả năng hợp tác, giao tiếp, tiếp nhận feedback hay xây dựng mối quan hệ trong công việc đều có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá hằng năm, bên cạnh chuyên môn.
Ngay cả khi bạn dự định chuyển sang một công việc khác trong tương lai, việc duy trì tác phong chuyên nghiệp vẫn rất quan trọng. Những người quản lý hoặc đồng nghiệp hiện tại hoàn toàn có thể trở thành người giới thiệu, người xác nhận kinh nghiệm hoặc thậm chí là người mang đến cho bạn những cơ hội nghề nghiệp sau này.
Đừng quá áp lực vì những khác biệt ban đầu
Khi mới bắt đầu một công việc, việc chưa bắt nhịp với văn hóa công sở hoặc cảm thấy mình “không thuộc về nơi này” là điều khá bình thường. Bạn có thể mất nhiều thời gian hơn để hiểu cách mọi người giao tiếp, cách tổ chức cuộc họp hay cách đưa ra quyết định.
Nhiều đồng nghiệp và quản lý hiểu rằng người mới cần thời gian để thích nghi, đặc biệt khi bạn đang làm việc bằng một ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ và trong một môi trường văn hóa khác.
Bạn không cần phải thay đổi hoàn toàn con người mình để hòa nhập. Mục tiêu của việc “hoà nhập văn hoá công sở” là hiểu những kỳ vọng của môi trường mới, từ đó lựa chọn cách giao tiếp và làm việc phù hợp hơn.
| Những điểm chính cần nhớ Sự chủ động thường được đánh giá cao trong nhiều môi trường làm việc tại Mỹ. Đừng ngại đặt câu hỏi, nhưng hãy tự tìm hiểu trước khi nhờ người khác hỗ trợ. Giao tiếp thẳng thắn cần đi cùng sự tôn trọng và tinh thần xây dựng. Đúng giờ và phản hồi email trong thời gian hợp lý là những biểu hiện cơ bản của sự chuyên nghiệp. Chủ động lên kế hoạch trao đổi công việc với quản lý. Xem feedback là nguồn thông tin giúp bạn phát triển. Những mối quan hệ tích cực có thể được xây dựng từ các tương tác nhỏ trong công việc hằng ngày. Tôn trọng ranh giới cá nhân và sự khác biệt trong phong cách làm việc. Hòa nhập là một quá trình và không thể hoàn thành chỉ trong vài ngày. Duy trì tác phong chuyên nghiệp ngay cả khi bạn không có ý định gắn bó lâu dài với công việc hiện tại. |
Lời kết
Sau nhiều năm học tập và làm việc tại Mỹ, mình nhận ra rằng một trong những thử thách lớn nhất khi đi làm không phải là khối lượng công việc hay khả năng tiếng Anh, mà là những quy tắc giao tiếp và kỳ vọng “bất thành văn.”
Tin vui là những kỹ năng này đều có thể học được. Chỉ cần sẵn sàng quan sát, lắng nghe và điều chỉnh từng chút một, bạn sẽ dần cảm thấy tự tin và hòa nhập hơn với môi trường làm việc mới.
Hòa nhập không có nghĩa là phải từ bỏ tính cách hay những giá trị của mình. Đó là quá trình hiểu môi trường xung quanh, nhận ra những khác biệt và tìm được cách giao tiếp phù hợp để vừa làm việc hiệu quả, vừa giữ được sự chân thành và bản sắc riêng.
Bạn có thể tham khảo các bài viết liên quan qua link dưới đây:
Những nguồn tìm việc hiệu quả mà bạn không nên bỏ qua
Vì sao sinh viên quốc tế thường gặp khó khăn trong networking
Bí quyết giúp hồ sơ xin việc của bạn được chú ý
ViệcLàm Nhà Nước: Lựa Chọn Đáng Cân Nhắc Cho Người Mới Định cư
Cách Tiếp Cận Việc Làm Chính Phủ/Nhà Nước Ở Hoa Kỳ
Đừng bỏ lỡ những cơ hội việc làm này nếu bạn là sinh viên quốc tế ở Mỹ
Kinh Nghiệm Tìm Internship Dành Cho Sinh Viên Quốc Tế
CPT, OPT và STEM OPT: Lộ trình làm việc cho sinh viên quốc tế tại Mỹ