Đối với nhiều sinh viên quốc tế, du học không chỉ là cơ hội để nâng cao trình độ và mở rộng trải nghiệm cuộc sống mà còn là bước khởi đầu cho một sự nghiệp lâu dài tại Hoa Kỳ.
Khi còn là sinh viên quốc tế, mình cũng từng dành rất nhiều thời gian để tìm hiểu các con đường ở lại Mỹ sau khi tốt nghiệp. Lúc đó, mình thường nghe những lời khuyên rất khác nhau từ bạn bè, người quen và mạng xã hội.
Sau nhiều năm học tập, làm việc và trải nghiệm thực tế, mình nhận ra rằng mỗi người sẽ có những lộ trình khác nhau tùy thuộc vào ngành nghề, trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc và hoàn cảnh cá nhân.
Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ những con đường định cư phổ biến nhất dành cho sinh viên quốc tế sau khi tốt nghiệp.
Lộ trình phổ biến nhất: Từ F-1 → OPT → H-1B → Thẻ xanh
Đây là con đường mà phần lớn sinh viên quốc tế tại Mỹ hướng tới. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên F-1 có thể làm việc thông qua chương trình Optional Practical Training (OPT).
Thông thường, sinh viên tốt nghiệp đại học hoặc cao học được làm việc tối đa 12 tháng theo OPT. Riêng các ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) có thể xin gia hạn thêm 24 tháng STEM OPT. Trong thời gian này, nhiều sinh viên tìm kiếm nhà tuyển dụng sẵn sàng bảo lãnh visa H-1B.
H-1B là visa lao động dành cho các công việc yêu cầu trình độ chuyên môn cao. Nếu được chọn trong chương trình xổ số H-1B và tiếp tục làm việc cho công ty, người lao động sau đó có thể được công ty bảo lãnh thẻ xanh theo các diện EB-2 hoặc EB-3.
Dù là con đường phổ biến nhất, H-1B vẫn mang tính may rủi do quy định về hạn mức hàng năm và việc lựa chọn được thực hiện thông qua hệ thống xổ số.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về CPT, OPT và STEM OPT trong bài viết CPT, OPT và STEM OPT: Lộ trình làm việc cho sinh viên quốc tế tại Mỹ.
Lộ trình trực tiếp từ OPT sang thẻ xanh EB-2 hoặc EB-3
Dù không phổ biến, một số công ty sẵn sàng bắt đầu quá trình bảo lãnh thẻ xanh cho nhân viên ngay khi bạn đang làm việc bằng giấy phép OPT hoặc STEM OPT.
Trong trường hợp này, người sử dụng lao động có thể tiến hành quy trình Chứng nhận lao động (PERM Labor Certification) với Bộ lao động (Department of Labor). Sau khi hoàn tất PERM, công ty có thể nộp hồ sơ bảo lãnh định cư theo diện EB-2 hoặc EB-3 cho người lao động.
Nếu quá trình diễn ra thuận lợi, người lao động có thể chuyển sang thẻ xanh mà không nhất thiết phải trải qua giai đoạn H-1B. Tuy nhiên, không phải công ty nào cũng sẵn sàng thực hiện điều này vì quy trình khá dài và tốn kém.
Tự bảo lãnh thẻ xanh theo diện EB-2 NIW
Đây là một lộ trình ngày càng được nhiều sinh viên cao học và nghiên cứu sinh quan tâm. EB-2 National Interest Waiver (NIW) cho phép một số cá nhân tự nộp hồ sơ xin thẻ xanh mà không cần nhà tuyển dụng bảo lãnh.
Thông thường, những người có lợi thế gồm:
- Người có bằng Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ
- Nhà nghiên cứu
- Chuyên gia trong các lĩnh vực có giá trị đối với nước Mỹ
- Người có thành tích nổi bật trong nghề nghiệp
Điểm hấp dẫn nhất của NIW là bạn có thể tự nộp hồ sơ mà không phụ thuộc vào công ty sử dụng lao động.
Tuy nhiên, NIW không dành cho tất cả mọi người và đòi hỏi phải chứng minh rằng công việc của bạn mang lại lợi ích đáng kể cho Hoa Kỳ.
Visa O-1 dành cho người có thành tích nổi bật
Một số sinh viên quốc tế có thành tích đặc biệt trong lĩnh vực khoa học, giáo dục, công nghệ, nghệ thuật, và thể thao có thể đủ điều kiện xin visa O-1.
Khác với H-1B, visa O-1 không bị giới hạn số lượng hàng năm và không phải tham gia xổ số. Sau khi có visa O-1, với năng lực và thành tích nổi bật, bạn có thể cân nhắc chuyển sang các diện định cư như EB-1A, EB-1B, hoặc EB-2 NIW.
Mặc dù không phổ biến như H-1B, đây là một lựa chọn đáng cân nhắc đối với những người có hồ sơ nổi bật.
Từ thị thực O-1 đến định cư diện EB-1
Nếu bạn có hồ sơ chuyên môn đặc biệt nổi bật, visa O-1 đôi khi cũng có thể trở thành bước đệm để chuyển sang diện thường trú nhân EB-1.
Hai diện này có nhiều tiêu chí đánh giá khá tương đồng, chẳng hạn như các thành tích được công nhận trong lĩnh vực chuyên môn, công trình nghiên cứu, giải thưởng, vai trò lãnh đạo hoặc những đóng góp có ảnh hưởng trong ngành nghề.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải tất cả những người đủ điều kiện xin O-1 đều sẽ đủ điều kiện để được chấp thuận EB-1. Tiêu chuẩn của EB-1 thường cao hơn và được đánh giá một cách toàn diện dựa trên hồ sơ của từng cá nhân.
Nếu bạn đang theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu, học thuật, nghệ thuật hoặc đã có nhiều thành tích nổi bật trong lĩnh vực của mình, đây là một con đường nên tìm hiểu từ sớm để có kế hoạch phát triển hồ sơ phù hợp.
Định cư thông qua kết hôn
Nếu kết hôn với công dân Hoa Kỳ hoặc thường trú nhân (thẻ xanh), bạn có thể được bảo lãnh thẻ xanh theo diện gia đình. Đây thường là một trong những con đường nhanh nhất về mặt thủ tục.
Tuy nhiên, Sở di trú thường xem xét hồ sơ diện kết hôn rất kỹ để bảo đảm mối quan hệ là thật và không nhằm mục đích gian lận di trú.
Định cư thông qua đầu tư (EB-5)
EB-5 là chương trình dành cho những người có khả năng đầu tư một khoản tiền lớn vào nền kinh tế Hoa Kỳ. Do yêu cầu vốn đầu tư rất cao nên đây thường không phải là lựa chọn phù hợp với đa số sinh viên quốc tế mới tốt nghiệp.
Tuy nhiên, nếu có điều kiện tài chính mạnh bạn vẫn có thể cân nhắc lộ trình này.
Sinh viên quốc tế nên chuẩn bị gì từ sớm?
Trên thực tế, nhiều yếu tố quan trọng cho kế hoạch định cư cần có thời gian để xây dựng và phát triển. Việc biết trước thông tin về các cơ hội việc làm và định cư từ sớm sẽ giúp bạn có thêm thời gian chuẩn bị.
Thành tích học tập
Điểm số không quyết định tất cả, nhưng kết quả học tập tốt sẽ giúp bạn có nhiều cơ hội và tự tin hơn khi tìm thực tập, việc làm hoặc theo đuổi các chương trình sau đại học.
Kinh nghiệm làm việc
Các chương trình CPT, thực tập mùa hè và nghiên cứu với giáo sư đều giúp hồ sơ nghề nghiệp của bạn cạnh tranh hơn.
Networking
Có rất nhiều thông tin và cơ hội việc làm đến từ các mối quan hệ hơn là đơn xin việc trực tuyến. Do đó, việc xây dựng mạng lưới quan hệ từ sớm (có thể là online hay offline) có thể giúp bạn tiếp cận những công ty sẵn sàng bảo lãnh visa hoặc thẻ xanh.
Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu với networking, bạn có thể tham khảo bài viết Vì sao sinh viên quốc tế thường gặp khó khăn trong networking?
Xây dựng các mối quan hệ cá nhân
Cuộc sống du học không chỉ xoay quanh việc học và tìm việc. Với nhiều sinh viên, đây cũng là giai đoạn họ gặp gỡ những người bạn đời tương lai. Nếu việc xây dựng gia đình cũng nằm trong kế hoạch dài hạn của bạn, hãy dành thời gian cho các mối quan hệ cá nhân, tham gia các hoạt động xã hội và mở rộng vòng kết nối của mình.
Tuy nhiên, theo ý kiến cá nhân, việc hẹn hò không nên được xem là một “chiến lược định cư”, mà là cơ hội để tìm hiểu bản thân và xây dựng những mối quan hệ ý nghĩa.
Bản thân mình có thẻ xanh thông qua hôn nhân. Tuy nhiên, ngay từ năm hai đại học mình đã liên tục tham gia các chương trình thực tập, tình nguyện, và sau đó là đi làm toàn thời gian ngay cả trước khi tốt nghiệp. Trớ trêu thay, mình cũng quen chồng mình từ chính nơi mình thực tập.
Có lẽ do đi du học khi đã ngoài 30 tuổi nên mình khá cẩn thận. Mình luôn chuẩn bị cho nhiều khả năng khác nhau thay vì đặt toàn bộ tương lai vào một con đường duy nhất. Nhờ vậy, mình chưa bao giờ cảm thấy quá áp lực về công việc hay kế hoạch định cư lâu dài.
Tóm lại, không có một con đường định cư duy nhất dành cho sinh viên quốc tế tại Hoa Kỳ. Mỗi người sẽ có những lợi thế, hoàn cảnh và mục tiêu khác nhau.
Nếu có điều kiện, bạn cũng nên tham khảo ý kiến của các luật sư hoặc chuyên gia di trú từ sớm. Các luật sư và chuyên gia di trú thường hiểu rất rõ yêu cầu của từng diện visa hoặc thẻ xanh, đồng thời có thể giúp bạn đánh giá những lộ trình phù hợp với trình độ, kinh nghiệm và mục tiêu của mình.
Bạn không nhất thiết phải bỏ ra một khoản tiền lớn để nhận được định hướng ban đầu. Nhiều luật sư cung cấp buổi tư vấn với chi phí hợp lý, thậm chí một số tổ chức hoặc văn phòng sinh viên quốc tế còn có các buổi tư vấn miễn phí dành cho sinh viên.
Việc hiểu rõ các lộ trình ngay từ khi còn đi học sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định phù hợp về ngành học, công việc và kế hoạch định cư lâu dài ở Hoa Kỳ.
Càng chuẩn bị sớm, bạn càng có nhiều lựa chọn hơn sau khi tốt nghiệp.hiệp.
Các bài viết liên quan: