Phỏng vấn tuyển sinh là một phần trong quy trình xét hồ sơ của một số trường đại học tại Mỹ, phổ biến hơn ở bậc Tiến sĩ. May mắn là đây không phải một kỳ thi, mà thường chỉ là một cuộc trò chuyện để nhà trường hiểu thêm về con người bạn.
Một buổi phỏng vấn thành công không đòi hỏi bạn phải “hoàn hảo”, mà quan trọng là sự thẳng thắn, tự tin và chuẩn bị kỹ lưỡng. Để tăng cảm giác tự tin, bạn nên có các bước chuẩn bị sau:
Hiểu rõ mục đích của buổi phỏng vấn
Trước hết, phỏng vấn không phải là “bài kiểm tra” mà là một cuộc trò chuyện. Thông thường, phỏng vấn là bước cuối cùng của trường trước khi ra quyết định đối với hồ sơ ứng viên.
Thông qua buổi phỏng vấn, nhà trường/khoa muốn hiểu thêm về con người bạn, đánh giá kỹ năng giao tiếp và tư duy, và xem bạn có thực sự phù hợp với môi trường học của họ hay không.
Chuẩn bị trước khi phỏng vấn
Cũng giống như phỏng vấn xin việc, bạn cần chuẩn bị kỹ để tăng cảm giác tự tin, nhưng không cần quá căng thẳng. Tuy nhiên, theo cảm nhận riêng của mình, thì các buổi phỏng vấn du học có phần “cởi mở” hơn. Phần lớn các giáo sư ở các trường đại học Mỹ có phong cách nói chuyện “thoải mái”, và họ cũng thường chủ động tạo không khí buổi phỏng vấn như một cuộc trò chuyện với sinh viên.
Tìm hiểu về trường
Các thông tin bạn tìm hiểu trước phải giúp bạn trả lời được câu hỏi: “Tại sao bạn chọn trường này?” Cụ thể như:
· Chương trình học, ngành học bạn đăng ký.
· Hoạt động ngoại khóa, giá trị cốt lõi của trường/khoa.
· Lý do bạn chọn trường và ngành học.
· Tìm hiểu về hội đồng phỏng vấn qua website của trường.
· Nếu là ứng viên Tiến sĩ, bạn nên tìm hiểu lĩnh vực nghiên cứu/dự án của các thành viên phỏng vấn và người hướng dẫn “tiềm năng” của mình.
Chuẩn bị những câu trả lời cơ bản
Một số câu hỏi/yêu cầu phổ biến trong buổi phỏng vấn:
Giới thiệu về bản thân
Điểm mạnh và điểm yếu
Thành tích bạn tự hào nhất
Vì sao chọn ngành/lĩnh vực nghiên cứu này?
Kế hoạch học tập và nghề nghiệp
Luyện tập phỏng vấn
Khi nhận được thư (email) mời tham gia phỏng vấn, bạn sẽ biết thành viên của ban phỏng vấn. Hãy tìm hiểu về hội đồng phỏng vấn qua website của trường. Họ là ai? Đang đảm nhiệm trách nhiệm gì ở trường? Lĩnh vực nghiên cứu và các dự án nghiên cứu hiện tại của họ là gì?
Ngoài việc có thêm đề tài để thảo luận, càng biết nhiều thông tin, bạn sẽ càng có cảm giác thân quen với các thành viên trong ban phỏng vấn; điều này làm cho bạn bớt căng thẳng và tự tin hơn.
Khi luyện tập cho buổi phỏng vấn, bạn hãy viết ra (thay vì đánh máy) những ý chính cho các câu trả lời của bạn. Do não bộ xử lý hình ảnh tốt hơn, việc ghi nhớ những ý tưởng mà bạn ghi lại sẽ giúp bạn nhớ lâu hơn so với đánh máy.
Để luyện tập trước khi phỏng vấn, bạn có thể tập nói trước gương và ghi âm để cải thiện cách diễn đạt. Theo mình, ghi âm cách diễn đạt là cách cải thiện ngôn ngữ giao tiếp tốt nhất.
Mình đã không ghi âm giọng nói của mình mãi cho đến lúc mình nghe được một video mình nói chuyện với bạn bè. Lúc đó mình đã thật sự bất ngờ vì giọng nói của mình khó nghe hơn mình tưởng rất nhiều. Mình nói quá nhanh và ít khi uốn lưỡi khi phát âm những chữ có nguyên âm “r”. Sau lần đó, mình đã để tâm hơn và biết cách để cải thiện dần các lỗi sai này.
Bạn cũng cần lưu ý là không nên học thuộc lòng các câu trả lời. Cách tốt nhất là bạn nên luyện tập sao cho cách nói chuyện được tự nhiên và thân thiện.
Nếu tiếng Anh giao tiếp của bạn có nhiều accent, điều đó là bình thường, bạn chỉ cần luyện nói rõ ràng để hội đồng phỏng vấn hiểu được ý mà bạn muốn diễn đạt. Bạn cũng có thể nhờ bạn bè/mentor giả lập phỏng vấn.
Trong buổi phỏng vấn
Thái độ và tác phong
Ăn mặc lịch sự, gọn gàng
Đến đúng giờ (trước 15 phút hoặc online thì vào sớm 10 phút)
Giao tiếp mắt, mỉm cười tự nhiên (nguyên tắc cười 3 giây)
Nói rõ và chậm rãi
Giữ thái độ bình tĩnh (this too shall pass!)
Cách trả lời hiệu quả
Trả lời ngắn gọn, rõ ràng, đúng trọng tâm, đưa ví dụ cụ thể thay vì nói chung chung. Bạn nên giữ câu trả lời khoảng 30–60 giây.
Trong buổi phỏng vấn, nếu có câu nào không hiểu, không nghe rõ, hoặc chưa có câu trả lời, bạn chỉ cần xác nhận lại câu hỏi và cho họ biết là bạn sẽ trả lời sau.
Trong quá trình phỏng vấn, bạn cần ghi nhanh lại các trao đổi, câu hỏi chưa được trả lời hoặc các yêu cầu khác từ hội đồng phỏng vấn (chẳng hạn như cung cấp thêm các nghiên cứu, phân tích mà bạn đã từng làm).
Nếu phỏng vấn online, bạn nên kiểm tra đường link trước ngày phỏng vấn. Thông thường, nếu link hoạt động tốt, nó sẽ dẫn bạn đến một forum có chủ đề là buổi phỏng vấn của bạn (chẳng hạn như Phung’s Interview). Nếu đường link không hoạt động, bạn cần thông báo đến người gửi (interview coordinator). Bạn nên có mặt khoảng 5 đến 10 phút trước giờ phỏng vấn nhưng cũng không nên sớm hơn 15 phút.
Có nhiều trường hợp bạn vào buổi phỏng vấn sớm và chỉ có một mình bạn và một, hai thành viên phỏng vấn. Do đó, bạn nên chuẩn bị trước một vài câu xã giao để nói chuyện với họ trước khi phỏng vấn chính thức. Việc trò chuyện với người phỏng vấn sẽ làm tăng cảm giác thân quen và giảm áp lực rất nhiều.
Cuối buổi, bạn thường sẽ được hỏi: “Bạn có câu hỏi nào cho chúng tôi không?/Do you have any questions?”. Đây là cơ hội để thể hiện bạn thực sự quan tâm đến chương trình học của họ. Bạn có thể hỏi về cơ hội thực tập trong thời gian học, các hoạt động ngoại khóa dành cho sinh viên, và các hỗ trợ của trường dành cho sinh viên quốc tế.
Một số lỗi cần tránh
Trả lời quá dài hoặc lan man
Trả lời theo dạng học thuộc lòng
Thiếu tự tin khi trả lời, ánh mắt không nhìn vào màn hình
Không tìm hiểu về trường và ngành học
Quá căng thẳng hoặc “diễn” quá mức
Sau buổi phỏng vấn
Trong vòng 24 giờ sau buổi phỏng vấn, bạn nên gửi email cảm ơn (thank-you email) đến các thành viên trong hội đồng phỏng vấn. Đây là điểm cộng nhỏ nhưng thể hiện sự chuyên nghiệp của bạn.
Kết luận
Phỏng vấn tuyển sinh không phải là yếu tố quyết định duy nhất, nhưng lại là cơ hội để bạn “ghi điểm” trước hội đồng tuyển sinh. Chỉ cần chuẩn bị kỹ, thể hiện sự chân thành và tự tin, bạn hoàn toàn có thể tạo ấn tượng tốt với hội đồng tuyển sinh.