Việc làm không chỉ đóng vai trò quan trọng trong đời sống của mỗi cá nhân mà còn là nền tảng của tăng trưởng kinh tế và sự ổn định xã hội. Một công việc ổn định không chỉ giúp người lao động duy trì và cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn tạo nguồn thu thuế, giảm nhu cầu trợ cấp xã hội và góp phần thúc đẩy tiêu dùng cũng như đầu tư.
Bên cạnh các chính sách hỗ trợ tìm việc hoặc bảo hiểm thất nghiệp, hệ thống này rộng và đa dạng hơn rất nhiều.
Trong bài viết này, mình sẽ giới thiệu bức tranh tổng quan về hệ thống chính sách hỗ trợ việc làm của Hoa Kỳ và cách các chương trình khác nhau phối hợp với nhau để thúc đẩy sự phát triển của thị trường lao động.
Tại sao chính sách việc làm quan trọng?
Về mặt chính sách, một thị trường lao động hiệu quả mang lại lợi ích cho người lao động, doanh nghiệp, nền kinh tế và cả cộng đồng.
Đối với người lao động, việc làm giúp tạo thu nhập, tích lũy kinh nghiệm và mở ra cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Đối với doanh nghiệp, lực lượng lao động có kỹ năng là yếu tố quyết định năng suất và khả năng cạnh tranh.
Đối với chính phủ và nền kinh tế, tỷ lệ việc làm cao giúp tăng nguồn thu thuế, giảm chi cho trợ cấp và an ninh xã hội, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Chính vì vậy, hệ thống hỗ trợ việc làm luôn là ưu tiên rất lớn của chính phủ Hoa Kỳ. Một trong những chương trình lớn và quen thuộc nhất là chính sách hỗ trợ thất nghiệp (Unemployment Insurance) và tìm việc làm của Bộ Lao động.
Tuy nhiên, trên thực tế hệ thống chính sách việc làm của Hoa Kỳ được mở rộng hơn rất nhiều. Mặc dù không trực tiếp tạo việc làm cho phần lớn người dân, chính phủ sử dụng nhiều công cụ khác nhau để giúp thị trường lao động vận hành hiệu quả. Rất nhiều chính sách và chương trình với mục tiêu giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội được thiết kế thông qua phát triển việc làm. Từ Bộ Lao động (DOL), Bộ Giáo dục (ED), Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) cho đến Sở Thuế vụ (IRS) đều có các chương trình nhằm thúc đẩy việc làm.
Một số chính sách tiêu biểu bao gồm phát triển hệ thống tìm việc, nâng cao kỹ năng của người lao động, thu hút nguồn lao động quốc tế và khuyến khích các chương trình thực tập, đào tạo nghề và tuyển dụng.
Vai trò của ba cấp chính quyền
Giống như nhiều lĩnh vực khác, chính sách việc làm tại Hoa Kỳ được triển khai bởi cả ba cấp chính quyền.
Chính phủ liên bang ban hành luật lao động, tài trợ nhiều chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ thất nghiệp trên phạm vi toàn quốc.
Chính quyền tiểu bang quản lý hệ thống bảo hiểm thất nghiệp, các trung tâm việc làm và nhiều chương trình đào tạo và phát triển lực lượng lao động phù hợp với nhu cầu của từng bang.
Chính quyền địa phương phối hợp với doanh nghiệp, trường học và các tổ chức cộng đồng để kết nối người lao động với cơ hội việc làm và đào tạo.
Các nhóm chính sách hỗ trợ việc làm
1. Chính sách đào tạo và phát triển kỹ năng
Một trong những ưu tiên lớn nhất của chính phủ là giúp người lao động có kỹ năng phù hợp với nhu cầu của thị trường. Chính quyền liên bang hỗ trợ phát triển nghề nghiệp và việc làm trên phạm vi toàn quốc. Các chương trình này hỗ trợ đào tạo nghề, tư vấn nghề nghiệp, nâng cao kỹ năng và kết nối với nhà tuyển dụng.
Sau đây là một số chương trình tiêu biểu:
Workforce Innovation and Opportunity Act (WIOA)
WIOA là đạo luật của chính phủ liên bang nhằm hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng, tìm việc và thích ứng với nhu cầu của thị trường lao động. Thông qua nguồn tài trợ cho các tiểu bang và địa phương, chương trình cung cấp nhiều dịch vụ như tư vấn nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ tìm việc cho người lao động, đặc biệt là những người thất nghiệp hoặc gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm.
American Job Centers (CareerOneStop)
American Job Centers là mạng lưới các trung tâm hỗ trợ việc làm trên khắp Hoa Kỳ, được vận hành thông qua sự phối hợp giữa chính phủ liên bang, tiểu bang và địa phương. CareerOneStop có thể hiểu là “điểm đến cho hầu hết nhu cầu về nghề nghiệp và việc làm”. Cũng giống như tên gọi của website, bạn sẽ được tiếp cận “trọn gói” các dịch vụ tư vấn nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm, viết hồ sơ xin việc, chuẩn bị phỏng vấn và tiếp cận các chương trình đào tạo, cũng như những hỗ trợ về bảo hiểm thất nghiệp.
Theo ý kiến cá nhân, đây là một trong những chương trình hỗ trợ việc làm mang lại nhiều giá trị mà bất kỳ ai đang tìm việc, đặc biệt là người mới đến Mỹ, nên tìm hiểu.
Apprenticeship Programs
Apprenticeship Programs là các chương trình vừa học vừa làm, cho phép người lao động được đào tạo kỹ năng ngay tại nơi làm việc trong khi vẫn nhận lương. Đây là một trong những con đường quan trọng giúp người lao động phát triển nghề nghiệp trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, sản xuất, công nghệ thông tin, y tế và các ngành kỹ thuật.
Career and Technical Education (CTE)
Career and Technical Education (CTE) là các chương trình giáo dục nghề nghiệp và kỹ thuật được triển khai tại trường trung học, cao đẳng cộng đồng và các cơ sở đào tạo nghề. Chương trình giúp người học phát triển các kỹ năng thực hành phục vụ trực tiếp cho thị trường lao động, đồng thời tạo nền tảng để tiếp tục học lên hoặc chuyển sang các chương trình đào tạo chuyên sâu hơn.
2. Chính sách hỗ trợ thất nghiệp và tái gia nhập thị trường lao động
Mất việc là điều có thể xảy ra với bất kỳ ai. Chính phủ hỗ trợ người lao động thông qua Bảo hiểm thất nghiệp (Unemployment Insurance hay UI). Chương trình bảo hiểm thất nghiệp giúp người lao động đủ điều kiện có nguồn thu nhập tạm thời trong thời gian tìm việc mới.
Ngoài trợ cấp tài chính, nhiều chương trình bảo hiểm thất nghiệp còn yêu cầu người nhận trợ cấp tích cực tìm việc và tham gia các hoạt động hỗ trợ việc làm.
3. Chính sách tạo cơ hội việc làm cho các nhóm đặc biệt
Một số nhóm gặp nhiều khó khăn hơn khi tham gia thị trường lao động. Mục tiêu là giảm rào cản tiếp cận việc làm và tăng tỷ lệ tham gia lực lượng lao động.
Chính phủ có nhiều chương trình dành cho cựu chiến binh, người khuyết tật, thanh niên, người có thu nhập thấp, người từng bị giam giữ, người lớn tuổi.
Một trong những nhóm người đặc biệt là gia đình có con nhỏ. Thực tế, việc có con ngày nay ảnh hưởng rất nhiều đến tài chính và công việc của các gia đình. Chính vì vậy, ngoài các chương trình hỗ trợ việc làm trực tiếp, chính phủ Hoa Kỳ còn sử dụng công cụ thuế như một hỗ trợ tài chính để giảm gánh nặng chi phí giữ trẻ đồng thời tạo điều kiện cho người lao động có thể tham gia hoặc quay trở lại thị trường lao động.
Hai công cụ thuế phổ biến:
Dependent Care Flexible Spending Account (Dependent Care FSA)
Đây là chương trình phúc lợi do người sử dụng lao động cung cấp, dành cho người lao động có con nhỏ hoặc người phụ thuộc cần được chăm sóc.
Thông qua Dependent Care FSA, người lao động có thể dùng tiền trước thuế để chi trả chi phí nhà trẻ (day care), chi phí giữ trẻ (nanny), hoặc các chương trình sau giờ học (afterschool programs).
Child and Dependent Care Tax Credit (CDCTC)
CDCTC là chương trình ưu đãi thuế dành cho các gia đình phải trả chi phí giữ trẻ để đi làm hoặc đi học. Đây là khoản hỗ trợ đáng kể vì tiền giữ trẻ ở Mỹ rất cao, có thể từ $15,000 đến $30,000 mỗi năm hoặc hơn ở các thành phố lớn.
Các chi phí đủ điều kiện để nhận CDCTC bao gồm nhà trẻ (daycare), trường mầm non, chương trình giữ trẻ sau giờ học, và một số hình thức chăm sóc trẻ khác.
4. Chính sách hỗ trợ sinh viên và người mới tốt nghiệp
Chính phủ cũng hỗ trợ quá trình chuyển tiếp từ trường học sang thị trường lao động thông qua các chương trình như Federal Work-Study, thực tập trong cơ quan chính phủ, thực tập nghề (Apprenticeship), chương trình đào tạo nghề, và dịch vụ hướng nghiệp tại trường.
Những chương trình này giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm ngay trong thời gian học.
5. Chính sách thu hút lao động và nhân tài quốc tế
Bên cạnh các chương trình phát triển kỹ năng của nguồn lao động trong nước, chính phủ cũng xây dựng nhiều chính sách nhằm thu hút lao động, chuyên gia, nhà đầu tư và nhân tài từ khắp nơi trên thế giới để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế và cạnh tranh toàn cầu.
Thông qua các chương trình nhập cư như lao động tay nghề cao, lao động theo nhu cầu của doanh nghiệp, thị thực dành cho nhà đầu tư, nhà nghiên cứu hoặc những người có năng lực đặc biệt, Hoa Kỳ bổ sung nguồn nhân lực cho nhiều lĩnh vực đang thiếu lao động hoặc cần trình độ chuyên môn cao.
Các chương trình này sẽ được giới thiệu chi tiết hơn trong chuỗi bài về hệ thống nhập cư của Hoa Kỳ.
6. Chính sách khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng
Bên cạnh việc hỗ trợ người lao động, chính phủ cũng tác động đến phía cầu lao động là các doanh nghiệp.
Một số công cụ tiêu biểu gồm có Work Opportunity Tax Credit (WOTC), các ưu đãi thuế cho hoạt động đào tạo và các khoản hỗ trợ tuyển dụng trong một số ngành hoặc khu vực.
Những chính sách này giúp giảm chi phí tuyển dụng và khuyến khích doanh nghiệp tạo thêm việc làm.
7. Việc làm trong khu vực công
Chính phủ liên bang, tiểu bang và địa phương cũng là một trong những nhà tuyển dụng lớn nhất tại Hoa Kỳ.
Các vị trí trải rộng trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, tài chính, kỹ thuật, công nghệ thông tin, môi trường, hoạch định chính sách, hành chính công, v.v.
Các công việc trong khu vực công thường đi kèm với các chế độ, phúc lợi rất tốt như nghỉ phép, nghỉ lễ, bảo hiểm y tế, thai sản, pension hoặc các chương trình tiết kiệm hưu trí ưu đãi thuế.
Vai trò của tiểu bang và chính quyền địa phương
Ngoài các chương trình liên bang, mỗi tiểu bang còn có nhiều chính sách riêng như:
- Hỗ trợ đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp địa phương;
- Hỗ trợ đào tạo và tuyển dụng trong các ngành đang thiếu lao động;
- Hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất;
- Trung tâm giới thiệu việc làm;
- Chương trình phát triển kinh tế địa phương.
Do cơ cấu kinh tế của mỗi bang khác nhau nên các chương trình này cũng rất đa dạng.
Tóm tắt
Điểm đặc trưng của hệ thống chính sách việc làm của Hoa Kỳ là tận dụng sự hỗ trợ từ nhiều hệ thống khác nhau như thuế, giáo dục, nhập cư, v.v. Thay vì chỉ trợ cấp tài chính, nhiều chương trình hướng đến việc nâng cao kỹ năng, kết nối người lao động với doanh nghiệp và tạo động lực để cả người lao động lẫn doanh nghiệp cùng tham gia vào thị trường lao động.
Nói cách khác, chính sách việc làm của Hoa Kỳ không chỉ nhằm tạo thêm việc làm mà còn hướng đến xây dựng một thị trường lao động năng động, có kỹ năng và có khả năng thích ứng với những thay đổi của nền kinh tế.
Nếu bạn là người mới đến Mỹ, mình hy vọng bài viết này đã giúp bạn hình dung được bức tranh tổng thể trước khi tìm hiểu từng chương trình cụ thể.