Trước khi đến Mỹ, mình thường nghe hai luồng quan điểm hoàn toàn trái ngược về hệ thống y tế ở Hoa Kỳ, tạm gọi là “lạc quan” với “bi quan”. Quan điểm “lạc quan” cho rằng đây là một trong những hệ thống y tế hiện đại nhất thế giới, đi nhà thương mà như đi khách sạn năm sao… đã vậy còn chẳng tốn đồng nào.
Trong khi đó, cũng không ít người lại kể những câu chuyện về nỗi ám ảnh hóa đơn y tế lên tới hàng chục nghìn đô la, hoặc những thủ tục bảo hiểm phức tạp đến mức khó hiểu, khiến nhiều người né tránh việc khám bệnh hoặc lựa chọn về Việt Nam chữa bệnh cho “yên tâm”.
Sau nhiều năm sống ở Mỹ, mình nhận ra rằng cả hai luận điểm trên đều đúng. Hệ thống bảo hiểm y tế ở Mỹ khá đa dạng. Tuỳ thuộc vào điều kiện cá nhân, mỗi người thường tiếp cận bảo hiểm y tế qua những con đường khác nhau.
Trong bài viết này, mình sẽ giới thiệu các chương trình bảo hiểm y tế phổ biến nhất ở Hoa Kỳ và giải thích vì sao cùng một hệ thống y tế lại tạo ra những trải nghiệm rất khác nhau đối với mỗi người.
Vì sao bảo hiểm y tế lại quan trọng?
Ở Mỹ, các bệnh viện và trang thiết bị y tế đi kèm đều rất hiện đại. Chi phí đào tạo và tiền lương của một bác sĩ cũng rất cao. Quy trình khám chữa bệnh thường kéo dài kèm theo những nguyên tắc như đặt lịch hẹn, thứ tự khám thường đi từ bác sĩ chính đến bác sĩ chuyên khoa. Những yếu tố trên cộng lại làm cho chi phí y tế ở Mỹ rất cao.
Một lần khám cấp cứu (Emergency Room) có thể tiêu tốn hàng nghìn đô la. Một ca phẫu thuật hoặc thời gian nằm viện kéo dài có thể khiến chi phí tăng lên hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn đô la. Chính vì vậy, bảo hiểm y tế là một trong những nhu cơ bản nhất đối với người đang sinh sống tại Mỹ.
Các nguồn bảo hiểm y tế phổ biến
Bảo hiểm y tế thông qua việc làm
Đây là hình thức phổ biến nhất đối với người đi làm toàn thời gian ở Mỹ. Người sử dụng lao động thường trả một phần chi phí bảo hiểm, còn người lao động đóng phần còn lại thông qua tiền lương hằng tháng. Tùy từng gói, người tham gia có thể phải trả thêm deductible (khoản tự trả), copay (đồng chi trả) hoặc coinsurance (chia sẻ chi phí) khi sử dụng dịch vụ y tế.
Marketplace Health Insurance (Bảo hiểm y tế cá nhân)
Marketplace là nơi cá nhân và gia đình có thể tự mua bảo hiểm y tế nếu không có bảo hiểm qua cơ quan, không đủ điều kiện để tham gia Medicaid hoặc Medicare. Ở một số tiểu bang, Marketplace do chính tiểu bang vận hành; ở các bang khác, người dân dùng HealthCare.gov. Tùy thu nhập, người mua bảo hiểm qua Marketplace có thể được chính phủ hỗ trợ một phần phí bảo hiểm thông qua chương trình Premium tax credit.
Premium Tax Credit hoạt động tương tự như một khoản tín dụng thuế dành cho người mua bảo hiểm y tế, giúp giảm số tiền phí bảo hiểm mà người tham gia phải trả mỗi tháng nếu đáp ứng điều kiện về thu nhập.
Medicaid
Medicaid là chương trình bảo hiểm y tế công dành cho người có thu nhập thấp. Chương trình này được tài trợ bởi cả chính phủ liên bang và tiểu bang, nhưng do từng tiểu bang quản lý. Vì vậy, điều kiện tham gia và quyền lợi cụ thể có thể khác nhau giữa các bang. Medicaid thường ưu tiên hỗ trợ các nhóm như trẻ em, phụ nữ mang thai, người lớn thu nhập thấp, người khuyết tật và một số người cao tuổi có thu nhập thấp.
Sau Đạo luật Chăm sóc Giá cả phải chăng (Affordable Care Act – ACA), nhiều bang đã mở rộng Medicaid để bao phủ gần như tất cả người trưởng thành có thu nhập thấp dưới 65 tuổi, trong khi một số bang vẫn áp dụng các điều kiện chặt chẽ hơn.
Children’s Health Insurance Program (CHIP)
CHIP (Chương trình bảo hiểm sức khoẻ cho trẻ em) là chương trình bảo hiểm y tế dành cho trẻ em trong các gia đình có thu nhập quá cao để nhận Medicaid nhưng vẫn khó chi trả bảo hiểm tư nhân. Tên gọi của CHIP có thể khác nhau giữa các tiểu bang. Ví dụ, ở New York, chương trình này được gọi là Child Health Plus. CHIP thường chi trả các dịch vụ như khám định kỳ, tiêm chủng, khám răng, khám mắt, thuốc kê đơn và chăm sóc khi trẻ bị bệnh.
Medicare
Medicare là chương trình bảo hiểm y tế liên bang chủ yếu dành cho người từ 65 tuổi trở lên. Khác với Medicaid, Medicare không dựa trên thu nhập mà chủ yếu dựa trên độ tuổi hoặc tình trạng khuyết tật.
Medicare có nhiều phần khác nhau, bao gồm bảo hiểm bệnh viện, bảo hiểm dịch vụ y tế, bảo hiểm thuốc kê đơn và các gói Medicare Advantage do công ty bảo hiểm tư nhân cung cấp theo quy định của Medicare.
Chương trình này được tài trợ chủ yếu từ tiền thuế Medicare mà người lao động đóng trong quá trình làm việc.
COBRA
COBRA (Consolidated Omnibus Budget Reconciliation Act) là một luật liên bang cho phép người lao động và gia đình tiếp tục sử dụng chính gói bảo hiểm y tế của cơ quan cũ trong một khoảng thời gian nhất định nếu đủ điều kiện.
Điểm cần lưu ý là người tham gia thường phải tự trả toàn bộ phí bảo hiểm, bao gồm cả phần mà trước đây cơ quan từng hỗ trợ. COBRA có thể rất đắt, nhưng lại hữu ích trong giai đoạn chuyển tiếp nếu bạn chưa có bảo hiểm mới. Chẳng hạn như, COBRA giúp bạn không phải thay đổi các dịch vụ khám chữa bệnh trong thời gian chờ bảo hiểm mới.
Bảo hiểm y tế cho quân nhân và cựu quân nhân
Một số nhóm đặc biệt có hệ thống bảo hiểm riêng, chẳng hạn như quân nhân, cựu quân nhân và gia đình của họ. Các chương trình như TRICARE hoặc hệ thống chăm sóc sức khỏe của Department of Veterans Affairs phục vụ những nhóm đối tượng này. Đây là một phần riêng trong hệ thống bảo hiểm y tế Mỹ và không áp dụng cho đa số người dân.
Nhìn chung, có thể hiểu hệ thống bảo hiểm y tế ở Mỹ theo từng nhóm: người đi làm thường có bảo hiểm qua cơ quan; người thu nhập thấp có thể đủ điều kiện nhận Medicaid; trẻ em có thể được hỗ trợ qua Medicaid hoặc CHIP; người cao tuổi thường tham gia Medicare; còn những người không thuộc các nhóm trên có thể mua bảo hiểm qua Marketplace.
Ngoài ra, từng tiểu bang có các chương trình bảo hiểm riêng cho từng nhóm khác nhau.
Ví dụ, tại New York, ngoài Medicaid và CHIP (Child Health Plus), còn có Essential Plan dành cho nhiều người có thu nhập không đủ điều kiện tham gia Medicaid nhưng vẫn khó chi trả bảo hiểm tư nhân. Ngoài ra, New York còn có Emergency Medicaid hỗ trợ một số dịch vụ cấp cứu cho những người đủ điều kiện, bao gồm cả một số người không có tình trạng nhập cư hợp lệ.
Bạn có thể tham khảo website của cơ quan quản lý dịch vụ y tế (Department of Health hay cơ quan tương tự) của tiểu bang nơi bạn sinh sống để biết thêm thông tin về các chương trình bảo hiểm y tế cho từng nhóm đối tượng.
Vì sao tồn tại các quan điểm hoàn toàn trái ngược nhau về hệ thống y tế?
Hệ thống bảo hiểm y tế ở Mỹ khá phức tạp vì không có một chương trình duy nhất dành cho tất cả mọi người. Thay vào đó, mỗi nhóm dân cư thường tiếp cận bảo hiểm y tế qua những con đường khác nhau.
Sự khác nhau trong chính sách chi trả của từng chương trình và từng gói bảo hiểm là nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt trong trải nghiệm về y tế của nhiều người.
Chi phí khám chữa bệnh ở Mỹ thường rất cao. Ngay cả với một số gói bảo hiểm tốt, việc đồng chi trả (coinsurance) 20% chi phí khám chữa bệnh cũng đủ làm hoá đơn thanh toán vượt quá khả năng chi trả của nhiều người.
Thực tế, khoảng 8% dân số Mỹ không có bảo hiểm y tế, tương đương với khoảng 28 triệu người. Tỷ lệ này cao hơn ở người trưởng thành trong độ tuổi lao động và thấp hơn nhiều ở nhóm trên 65 tuổi nhờ Medicare.
Với người nhập cư, tỷ lệ tiếp cận bảo hiểm y tế, đặc biệt là các chương trình bảo hiểm chất lượng, có thể thấp hơn đáng kể do khả năng tiếp cận việc làm và thu nhập thấp hơn.
Ngoài yếu tố việc làm và thu nhập, điều kiện tham gia một số chương trình bảo hiểm công còn phụ thuộc vào tình trạng nhập cư và quy định của từng tiểu bang.
Điều bạn cần biết về bảo hiểm y tế
Điều quan trọng với người mới bắt đầu sử dụng bảo hiểm y tế ở Mỹ là hiểu mình đang tham gia chương trình và gói bảo hiểm nào, các chính sách chi trả (copay, deductible, coinsurance, out-of-pocket maximum, v.v.), hệ thống bác sĩ và phòng khám trong mạng lưới (in-network).
Rất nhiều người chỉ nhìn vào mức premium hàng tháng mà bỏ qua deductible hoặc out-of-pocket maximum. Đến khi phát sinh vấn đề sức khỏe, họ mới nhận ra chi phí thực tế cao hơn nhiều so với dự kiến.
Kết luận
Hệ thống bảo hiểm y tế ở Hoa Kỳ có thể khá phức tạp đối với những người mới đến. Tuy nhiên, một khi hiểu được các khái niệm cơ bản và cách các loại bảo hiểm hoạt động, bạn sẽ dễ dàng đưa ra những quyết định phù hợp hơn cho bản thân và gia đình.
Để bắt đầu, điều quan trọng nhất là xác định mình thuộc nhóm đối tượng nào và chương trình bảo hiểm nào phù hợp với hoàn cảnh của mình. Tiếp theo, hãy dành thời gian tìm hiểu những khái niệm cơ bản như premium, deductible, copay, coinsurance và out-of-pocket maximum cũng như quy định của từng gói bảo hiểm đối với các khoản chi phí này.
Chỉ riêng việc hiểu rõ những kiến thức nền tảng đó cũng có thể giúp bạn tránh được nhiều bất ngờ không mong muốn và chủ động hơn trong việc quản lý chi phí y tế của bản thân và gia đình.
Nếu một ngày bạn nghe những nhận xét hoàn toàn trái ngược về hệ thống y tế ở Hoa Kỳ, đừng vội kết luận đúng hay sai. Trong nhiều trường hợp, cả hai đều có thể đúng, bởi trải nghiệm của mỗi người phụ thuộc rất lớn vào chương trình bảo hiểm mà họ đang tham gia.
Bạn có thể tham khảo thêm các thông tin về bảo hiểm y tế ở Hoa Kỳ qua các bài viết sau:
10 việc bạn cần làm ngay khi bắt đầu sử dụng bảo hiểm y tế ở Mỹ
Các quyền lợi phổ biến của bảo hiểm y tế mà bạn không nên bỏ qua