Khi còn ở Việt Nam, mình thường nghe rằng ở Mỹ “sinh con được chính phủ nuôi”. Sau khi qua Mỹ, mình nhận thấy thực tế có phần “phũ phàng” hơn. Sau khi đi làm, mình thường nghe bạn bè và đồng nghiệp trong cơ quan chia sẻ về những khó khăn tài chính mà họ gặp phải khi có con nhỏ.
Các chi phí thường được nhắc đến như tiền giữ trẻ (daycare), người trông trẻ (nanny) theo giờ, chi phí y tế, và khả năng phải “hy sinh” một nguồn thu nhập khi một người phải nghỉ làm để ở nhà chăm sóc con nếu không có người thân hỗ trợ.
Trong thời gian làm công tác hoạch định ngân sách cho chính quyền Tiểu bang New York, mình có cơ hội tìm hiểu khá nhiều về các chương trình hỗ trợ trẻ em và gia đình. Tuy nhiên, mình từng chủ quan cho rằng phần lớn các chính sách này chỉ dành cho các gia đình có thu nhập rất thấp và có lẽ gia đình mình sẽ không đủ điều kiện.
Chính vì vậy, dù biết rõ sự tồn tại của những chính sách này, nhưng khi có con mình vẫn bỏ sót không ít quyền lợi mà nếu tìm hiểu từ trước có thể tiết kiệm cho gia đình hàng ngàn USD mỗi năm.
Hệ thống chính sách ở Mỹ rất đa dạng và được thiết kế cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Dù là thường trú nhân hay đã là công dân, thu nhập thấp, trung bình, hay cao, vẫn sẽ có những chính sách hỗ trợ nhất định dành cho bạn và gia đình.
Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ những chương trình hỗ trợ trẻ em và gia đình phổ biến nhất mà có thể bạn chưa có điều kiện tìm hiểu.
Child Tax Credit (CTC)
Child Tax Credit (Tín Thuế Trẻ em) là chương trình hỗ trợ trẻ em được biết đến nhiều nhất.
Nếu đủ điều kiện, khi khai thuế hàng năm bạn có thể được khấu trừ số tiền thuế phải nộp hoặc nhận hoàn thuế liên bang thông qua CTC.
Khoản hỗ trợ này được thiết kế nhằm hỗ trợ chi phí nuôi con cho các gia đình có thu nhập lên đến $400,000 mỗi năm. Nếu thu nhập gia đình vượt quá $400,000, khoản hỗ trợ sẽ giảm dần.
Child Tax Credit không chỉ giúp giảm số thuế phải đóng. Trong nhiều trường hợp, các gia đình có thu nhập thấp hoặc trung bình thấp vẫn có thể nhận được một khoản hoàn thuế thông qua Additional Child Tax Credit ngay cả khi số thuế liên bang phải đóng rất thấp hoặc bằng không.
Child and Dependent Care Tax Credit (CDCTC)
Nhiều người nhầm giữa Child Tax Credit và Child and Dependent Care Credit. Child Tax Credit chủ yếu dựa trên việc có con đủ điều kiện, trong khi Child and Dependent Care Credit được thiết kế để hỗ trợ chi phí chăm sóc trẻ nhằm giúp cha mẹ đi làm hoặc tìm việc.
Nếu bạn phải trả tiền giữ trẻ để đi làm hoặc đi học, bạn có thể đủ điều kiện nhận thêm ưu đãi thuế. Đây là khoản hỗ trợ đáng kể vì tiền giữ trẻ ở Mỹ rất cao, có thể từ $15,000 đến $30,000 mỗi năm hoặc hơn ở các thành phố lớn.
Các chi phí đủ điều kiện để nhận CDCTC bao gồm nhà trẻ (daycare), trường mầm non, chương trình giữ trẻ sau giờ học, và một số hình thức chăm sóc trẻ khác.
Với vợ chồng bạn khai thuế chung, chi phí được tính cho CDCTC bị giới hạn bởi thu nhập của người có thu nhập thấp hơn. Giả sử bạn có hai con và chi phí giữ trẻ là $15,000. Nếu thu nhập thấp hơn của gia đình bạn lớn hơn $6,000, bạn có thể được dùng mức tối đa $6,000 để tính credit cho CDCTC.
Tuy nhiên, nếu thu nhập thấp hơn trong gia đình bạn là $4,000. Dựa trên nguyên tắc hỗ trợ chi phí giữ trẻ để bạn hoặc chồng bạn có thể đi làm, IRS chỉ cho phép dùng $4,000 để tính credit. Nếu bạn có earned income bằng 0 trong cả năm thì thường sẽ không đủ điều kiện hưởng credit này.
Dependent Care Flexible Spending Account (Dependent Care FSA)
Đây là chương trình hỗ trợ được quản lý bởi các công ty hay người sử dụng lao động dành cho các gia đình có con nhỏ hoặc người phụ thuộc cần được chăm sóc thông qua việc làm.
Thông qua Dependent Care FSA, bạn có thể dùng tiền trước thuế để chi trả chi phí nhà trẻ (day care), chi phí giữ trẻ (nanny), hoặc các chương trình sau giờ học (afterschool programs).
Chính sách này giúp giảm thu nhập chịu thuế và tiết kiệm được một khoản đáng kể mỗi năm.
Chẳng hạn như nếu bạn đóng $5,000 (mức tối đa) vào tài khoản Dependent Care FSA hàng năm. Mức thuế gia đình bạn phải đóng (liên bang, tiểu bang, FICA, v.v.) là 24.5%. Như vậy, bạn đã tiết kiệm được khoảng $1,200 mỗi năm cho chi phí liên quan đến các dịch vụ giữ trẻ.
Tương tự như CDCTC, để đạt điều kiện Dependent Care FSA, hai vợ chồng đều có thu nhập và hỗ trợ này giúp người có thu nhập thấp hơn bắt đầu hoặc duy trì công việc của họ.
Gia đình có thể đồng thời tham gia Dependent Care FSA và Child and Dependent Care Tax Credit. Tuy nhiên, cùng một khoản chi phí chăm sóc trẻ không thể được sử dụng cho cả hai chương trình. Đối với gia đình có một con, việc sử dụng tối đa Dependent Care FSA thường khiến họ không còn đủ điều kiện để nhận thêm Child and Dependent Care Tax Credit.
Tuy nhiên, Dependent Care FSA áp dụng nguyên tắc “use it or lose it” (dùng hoặc mất). Điều này có nghĩa là người lao động cần ước tính tương đối chính xác chi phí chăm sóc trẻ trong năm trước khi quyết định mức đóng góp. Một số cơ quan có thể cho phép thời gian gia hạn ngắn để sử dụng số tiền còn lại, nhưng quy định này phụ thuộc vào từng chương trình phúc lợi của cơ quan.
Child Care Assistance Program (CCAP)
CCAP là chương trình hỗ trợ chăm sóc trẻ do chính quyền liên bang và tiểu bang cùng tài trợ, do tiểu bang quản lý, và thường được các quận (county) hoặc cơ quan dịch vụ xã hội địa phương triển khai.
Tuỳ vào khu vực, cơ quan địa phương quản lý có thể là County Department of Social Services hoặc Local Department of Social Services (LDSS).
Các cơ quan này có trách nhiệm nhận hồ sơ, xác minh thu nhập, xác định điều kiện, duyệt hồ sơ, và gia hạn hằng năm.
Tên gọi của chương trình ở mỗi bang có thể khác nhau (CCAP, Child Care Assistance Program, Child Care Subsidy…), nhưng bản chất của chương trình đều giống nhau: hỗ trợ các gia đình đủ điều kiện chi trả một phần hoặc phần lớn chi phí giữ trẻ để cha mẹ có thể đi làm, học hoặc tham gia đào tạo nghề.
Medicaid và CHIP
Chi phí y tế cho trẻ em ở Mỹ rất đắt nếu không có bảo hiểm. Nếu gia đình bạn đủ điều kiện về thu nhập, con bạn có thể tham gia Medicaid hoặc Children’s Health Insurance Program (CHIP).
Cả hai chương trình này được tài trợ bởi cả chính phủ liên bang và tiểu bang nhưng quản lý bởi chính quyền tiểu bang. Vì vậy, điều kiện tham gia và quyền lợi cụ thể có thể khác nhau giữa các tiểu bang.
Medicaid là chương trình bảo hiểm y tế công dành cho người có thu nhập thấp.
Đối với trẻ em, Medicaid thường chi trả rất nhiều dịch vụ y tế như:
- Khám bệnh định kỳ
- Tiêm chủng
- Khám chuyên khoa
- Thuốc kê đơn
- Xét nghiệm
- Chăm sóc sức khỏe tâm thần
- Điều trị nội trú và ngoại trú
- Khám răng
- Khám mắt
Song song với Medicaid, CHIP (Children’s Health Insurance Program) được tạo ra để lấp khoảng trống giữa Medicaid và bảo hiểm tư nhân. Chẳng hạn như, nếu thu nhập gia đình bạn quá cao để nhận Medicaid, nhưng vẫn chưa đủ khả năng mua bảo hiểm tư nhân, thì con bạn có thể đủ điều kiện để tham gia CHIP.
CHIP thường có mức đồng chi trả (copay) hoặc phí bảo hiểm thấp hơn nhiều so với bảo hiểm thương mại.
Nhiều tiểu bang cho phép trẻ em là thường trú nhân (thẻ xanh) hoặc có tình trạng di trú hợp pháp tham gia Medicaid hoặc CHIP. Một số tiểu bang (như New York) thậm chí còn mở rộng bảo hiểm cho trẻ em không có giấy tờ hợp lệ.
Do CHIP được thiết kế và quản lý bởi tiểu bang, CHIP sẽ có tên khác nhau ở từng tiểu bang. Do được quản lý ở cấp tiểu bang, mức thu nhập đủ điều kiện và quyền lợi cụ thể của CHIP có thể khác nhau giữa các bang. Chẳng hạn như, CHIP có tên là Child Health Plus (CHPlus), Medi-Cal ở California, và Florida KidCare ở Florida.
Để nộp đơn, bạn có thể nộp đơn thông qua Marketplace Health Insurance, cơ quan Medicaid của tiểu bang (chẳng hạn như Department of Health ở New York), văn phòng dịch vụ xã hội địa phương (qua website của chính quyền địa phương), chương trình tư vấn dành cho bệnh nhân ở một số bệnh viện hoặc trung tâm y tế cộng đồng.
Nếu gia đình đủ điều kiện, hồ sơ có thể được chuyển trực tiếp sang Medicaid hoặc CHIP mà không cần nộp lại từ đầu.
Chương Trình WIC
WIC là viết tắt của Special Supplemental Nutrition Program for Women, Infants, and Children (Chương trình Hỗ trợ Dinh dưỡng Đặc biệt dành cho Phụ nữ, Trẻ sơ sinh và Trẻ nhỏ).
Đây là chương trình của chính phủ liên bang, do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) tài trợ, nhưng được các tiểu bang triển khai và quản lý. Vì vậy, thủ tục và một số chi tiết có thể khác nhau giữa các bang.
Mục tiêu của WIC là cải thiện dinh dưỡng và sức khỏe cho những nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ mang thai, phụ nữ mới sinh, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi.
Ngoài việc thuộc một trong các nhóm trên, gia đình còn cần đáp ứng các điều kiện về thu nhập theo quy định của chương trình.
WIC hỗ trợ các loại thực phẩm được lựa chọn dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của từng nhóm đối tượng, như sữa, trứng, ngũ cốc nguyên hạt, rau và trái cây, bơ đậu phộng, phô mai, sữa chua, ngũ cốc cho trẻ nhỏ, và sữa công thức (trong một số trường hợp).
Ngoài thực phẩm, WIC còn cung cấp tư vấn dinh dưỡng, hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ và giới thiệu các dịch vụ y tế khi cần thiết.
Hiện tại, hầu hết các bang sử dụng thẻ WIC điện tử (eWIC). Mỗi tháng, chương trình sẽ nạp quyền lợi vào thẻ và người tham gia có thể sử dụng thẻ này để mua các sản phẩm theo quy định tại các siêu thị trong hệ thống.
Head Start và Early Head Start
Không giống CCAP hỗ trợ chi phí giữ trẻ để cha mẹ đi làm, Head Start tập trung vào sự phát triển toàn diện của trẻ trước khi vào mẫu giáo.
Chính phủ Mỹ thiết kế chương trình này theo hướng hỗ trợ toàn diện cho trẻ và gia đình. Bên cạnh giáo dục sớm, trẻ còn được tiếp cận các dịch vụ về sức khỏe, dinh dưỡng và sàng lọc phát triển; trong khi phụ huynh có thể nhận được tư vấn nuôi dạy con và được kết nối với các nguồn hỗ trợ khác trong cộng đồng.
Early Head Start dành cho phụ nữ mang thai và trẻ dưới ba tuổi. Trong khi đó, Head Start dành cho trẻ từ ba đến năm tuổi trước khi vào mẫu giáo (kindergarten).
Nếu WIC giúp trẻ có dinh dưỡng tốt, Medicaid giúp trẻ được chăm sóc sức khỏe, thì Head Start giúp trẻ có nền tảng giáo dục và phát triển toàn diện ngay từ những năm đầu đời. Ba chương trình này bổ sung cho nhau và phản ánh cách chính phủ Mỹ đầu tư vào sự phát triển của trẻ nhỏ từ rất sớm.
Chương Trình Ăn Trưa Miễn Phí Hoặc Giảm Giá
Tại nhiều trường công lập, trẻ em thuộc các gia đình đủ điều kiện có thể nhận các bữa ăn miễn phí hoặc giảm giá. Đây là chương trình đã hỗ trợ hàng triệu học sinh trên khắp nước Mỹ trong nhiều thập kỷ.
Hỗ Trợ Giáo Dục Đại Học
Bên cạnh các chương trình hỗ trợ dành cho gia đình có thu nhập thấp và trung bình, Hoa Kỳ cũng có những chính sách khuyến khích tất cả các gia đình tiết kiệm cho giáo dục của con ngay từ sớm. Một trong những chương trình phổ biến nhất là 529 Plan. Đây là tài khoản tiết kiệm và đầu tư được chính phủ khuyến khích nhằm giúp các gia đình chuẩn bị chi phí giáo dục trong tương lai.
Theo quy định hiện hành, tiền trong tài khoản 529 Plan có thể được sử dụng để chi trả các chi phí giáo dục, bao gồm học phí đại học, cao đẳng, trường nghề và trong một số trường hợp là chi phí giáo dục từ mẫu giáo đến hết trung học phổ thông (K–12). Ngoài ra, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định, một phần số dư trong tài khoản cũng có thể được chuyển sang tài khoản hưu trí Roth IRA của người thụ hưởng.
Kết luận
Chăm sóc con ở Mỹ vẫn rất tốn kém và trách nhiệm chính luôn thuộc về gia đình. Tuy nhiên, điều mà hệ thống Mỹ làm khá tốt là tạo ra nhiều chương trình hỗ trợ mẹ và bé ở các giai đoạn phát triển khác nhau: từ lúc mang thai, bé chào đời, chăm sóc sức khỏe, giáo dục mầm non cho đến khi vào đại học.
Trong thời gian làm công tác hoạch định ngân sách cho chính quyền Tiểu bang New York, mình có cơ hội nghe nhiều quan điểm khác nhau về các chương trình hỗ trợ trẻ em, đặc biệt là đối với trẻ em trong các gia đình nhập cư. Có quan điểm cho rằng đây là khoản đầu tư cần thiết cho tương lai của xã hội, trong khi cũng có ý kiến băn khoăn về việc sử dụng tiền thuế của người dân cho các chương trình này.
Theo quan điểm cá nhân, các chương trình hỗ trợ trẻ em không chỉ mang ý nghĩa nhân văn mà còn phản ánh cách Hoa Kỳ đầu tư vào thế hệ tương lai. Dù vẫn còn nhiều tranh luận về quy mô chi tiêu công và đối tượng thụ hưởng, khó có thể phủ nhận rằng hệ thống này đã giúp hàng triệu trẻ em có cơ hội tiếp cận y tế, dinh dưỡng và giáo dục tốt hơn trong những năm đầu đời.
Với người mới qua Mỹ, điều kiện tham gia các chương trình hỗ trợ có thể khác nhau tùy theo tình trạng nhập cư và quy định của từng tiểu bang. Bạn có thể liên hệ cơ quan quản lý chương trình hoặc văn phòng hỗ trợ người nhập cư (Office of New Americans) nếu có tại tiểu bang hoặc địa phương để được hướng dẫn.
Bạn có thể tham khảo các chương trình hỗ trợ trẻ em theo tiểu bang qua đường link sau: https://childcare.gov/state-resources