Khi bắt đầu cuộc sống ở Mỹ, việc đầu tiên mà hầu hết mọi người phải làm là tìm và thuê nhà. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế lại có rất nhiều chi tiết nhỏ mà nếu bỏ qua bạn có thể phải mất tiền hoặc sự bất tiện. Dưới đây là những điểm quan trọng mà bạn cần lưu ý để tránh những rắc rối sau này.
Không có credit score hoặc tài khoản ngân hàng sẽ khó thuê nhà hơn
Nếu bạn chọn ở ghép (share) phòng, việc chứng minh tài chính có thể sẽ đơn giản hơn vì người ký hợp đồng (lease) đã đứng ra thuê toàn bộ căn hộ. Nhưng nếu bạn thuê một căn hộ do công ty quản lý hoặc thuê nguyên căn, yêu cầu về chứng minh tài chính sẽ phức tạp hơn.
Nhiều chủ nhà (landlord) yêu cầu người thuê phải có credit score, có tài khoản ngân hàng, hoặc có người bảo lãnh. Nếu bạn mới sang và không có người quen ở gần, bạn có thể bị từ chối hoặc phải đóng tiền cọc cao hơn.
Giải pháp cho rất nhiều sinh viên là tìm người ở ghép (roommate) hoặc thuê từ những landlord “dễ tính” hơn. Ở những thành phố lớn nơi có nhiều người Việt Nam sinh sống, bạn có thể lựa chọn giải pháp share phòng với người Việt Nam để giảm chi phí, đơn giản hoá thủ tục và có khả năng nhận được sự hỗ trợ trong thời gian đầu.
Tuy nhiên, lựa chọn share phòng với người Việt, đặc biệt nếu bạn là sinh viên, có thể làm giảm khả năng phát triển kỹ năng giao tiếp tiếng Anh so với share phòng với người bản xứ hoặc người nước khác.
Chi phí thuê ban đầu cao hơn bạn nghĩ
Chi phí thuê nhà/phòng ban đầu gồm có: Tiền thuê tháng đầu, tiền cọc (security deposit) thường là 1 tháng tiền thuê nhà, có nơi yêu cầu đặt trước tiền thuê tháng cuối cùng. Chẳng hạn như, nếu tiền thuê một tháng là $1,500, bạn có thể phải trả trước $3,000 cho đến $4,500.
Hợp đồng thuê (lease) có nhiều ràng buộc chặt chẽ
Hợp đồng thuê (lease) thường có thời hạn 12 tháng. Hợp đồng sẽ có những điều khoản về tăng giá, gia hạn hợp đồng, cho thuê lại (sublease), và giải quyết việc chấm dứt hợp đồng (break lease) sớm. Chẳng hạn như, bạn có thể bị phạt một khoản tiền nào đó (tiền deposit hoặc nhiều hơn) hoặc phải tìm người thay thế trước khi kết thúc hợp đồng trước thời hạn. Do đó, trước khi ký hợp đồng bạn cần đọc kỹ các điều khoản này.
Bạn nên cân nhắc kỹ với hợp đồng quy định phải tìm người thay thế nếu chấm dứt hợp đồng sớm. Việc tìm người thay thế thường không đơn giản. Người thay thế không những phải chứng minh khả năng tài chính mà còn phải được sự chấp nhận của những người hiện đang thuê nhà.
Làm rõ các chi phí bao gồm trong hợp đồng
Nếu hợp đồng thuê nhà không ghi rõ quy định về utilities (điện, nước, gas, internet, tiền rác, v.v.), bạn nên hỏi rõ chủ nhà hoặc người cho thuê phòng những tiện ích được bao gồm trong tiền thuê nhà. Nếu share phòng, cần hỏi thêm về cách thức thanh toán (chia đều giữa những người thuê hay trả một khoản cố định) nếu các tiện ích này không bao gồm trong hợp đồng để tránh tranh chấp về sau.
Điều khoản khi trả nhà
Khi trả nhà, hợp đồng thường quy định người thuê phải dọn dẹp sạch sẽ, trả lại tình trạng gần như ban đầu. Chủ nhà sẽ kiểm tra hiện trạng nhà và có thể giữ một phần hoặc toàn bộ deposit nếu phát hiện hư hỏng gây ra do người thuê. Nếu hợp đồng có thêm các quy định khác, bạn cần làm rõ hoặc thương lượng với chủ nhà.
Hình ảnh không giống với thực tế
Hình ảnh đăng tải trên các posting thường “lung linh” hơn thực tế. Thực tế nhà/phòng có thể đã cũ hơn, bề bộn hơn (nếu share phòng), có mùi, có tiếng ồn, hoặc thậm chí có côn trùng (kiến, gián). Do đó, bạn cần đi xem trực tiếp hoặc gọi video trước khi quyết định ký hợp đồng thuê.
Chỗ đậu xe (parking) không phải lúc nào cũng dễ dàng hoặc miễn phí
Nếu bạn sử dụng xe cá nhân (đặc biệt là xe điện), cần lưu ý thêm chỗ để xe và hệ thống charge cho xe điện. Nhiều nơi (đặc biệt là các căn hộ do công ty quản lý) chủ xe phải trả thêm $50 đến $200/tháng. Nếu bạn share phòng trong một căn hộ có nhiều người đang sinh sống, khả năng cao là chỗ đậu xe sẽ rất hạn chế. Bạn có thể sẽ phải đậu xe bên ngoài garage hoặc có thể là đậu ngoài đường (street parking).
Vị trí nhà quan trọng hơn bạn nghĩ
Nếu bạn sử dụng phương tiện công cộng, thuê nhà ở gần trạm xe buýt, tàu hoả có thể giúp bạn tiết kiệm chi phí đi lại. Sẽ có một vài đánh đổi mà bạn cần cân nhắc. Chẳng hạn như khu đông sinh viên sẽ ồn ào hơn nhưng thường an ninh và gần phương tiện công cộng.
Khu thiếu an ninh (thường rẻ hơn) có thể ảnh hưởng đến lịch sinh hoạt, học tập của bạn (các lớp buổi tối, học bài ở thư viện, v.v.). Nếu muốn chắc chắn, bạn có thể đi vòng quanh khu vực mình định thuê vào buổi tối để xác minh.
Người thuê nhà
Trong trường hợp bạn share phòng với hai hay nhiều người thuê khác, cần tìm hiểu trước khi ký hợp đồng thuê. Chẳng hạn như nếu bạn là sinh viên sau đại học cần không gian yên tĩnh để học bài, bạn có thể sẽ cảm thấy không thoải mái khi share phòng với các sinh viên đại học người bản xứ.
Thói quen tiệc tùng thâu đêm hoặc dẫn bạn trai về phòng của một số bạn trẻ người bản xứ có thể làm bạn cảm thấy không thoải mái. Mình đã từng host một vài người bạn qua nhà mình thường xuyên để “lánh nạn” mỗi khi roommate của các bạn ấy tổ chức tiệc thâu đêm.
Nếu thích riêng tư, bạn có thể chọn studio (căn hộ nhỏ, 1 phòng ngủ) giá thường sẽ cao hơn share phòng nhưng đảm bảo tính an toàn và riêng tư hơn.
Scam thuê nhà
Bạn phải thận trọng trước các báo động đỏ sau: giá rẻ bất thường, chủ nhà hoặc người cho share phòng không cho xem nhà trước khi ký hợp đồng, hoặc yêu cầu chuyển tiền trước. Lưu ý là không chuyển tiền khi chưa xác minh thông tin và ưu tiên gặp trực tiếp
Kết luận
Thuê nhà ở Mỹ không khó nhưng dễ gặp rắc rối nếu thiếu thông tin hoặc chủ quan không tìm hiểu. Tìm hiểu kỹ trước khi ký hợp đồng sẽ giúp bạn tiết kiệm tiền, tránh được những căng thẳng, và có trải nghiệm sống tốt hơn.
Dưới đây là checklist đi xem nhà ở Mỹ. Dùng checklist này để ghi chú lại những căn nhà mà bạn đã xem và so sánh trước khi ra quyết định.
Tổng quan căn nhà
- Diện tích có đúng như listing không?
- Ánh sáng tự nhiên có đủ không?
- Tường/trần/sàn có: Nứt, ẩm mốc, vết nước không?
- Có mùi lạ (ẩm, thuốc lá, thú nuôi)?
- Có máy giặt/sấy không và nếu có thì có phải trả tiền mỗi lần sử dụng không. Nếu không có máy giặt/sấy thì chỗ giặt/sấy có gần không.
Nhà bếp & phòng tắm
- Nước nóng/lạnh hoạt động tốt?
- Áp lực nước có mạnh không?
- Bồn rửa có bị rò rỉ không?
- Bếp, lò, tủ lạnh hoạt động ổn?
- Có dấu hiệu mốc trong bathroom?
Điện & thiết bị
Khi xem nhà hoặc nếu trễ hơn thì ngay khi dọn vào, bạn cần kiểm tra xem các thiết bị (đèn, công tắc, máy điều hoà, máy sưởi, máy giặt/sấy và ổ điện) có hoạt động không.
An ninh & an toàn
- Cửa có khóa chắc chắn?
- Có smoke detector không?
- Khu vực xung quanh có an toàn không?
- Hành lang/bãi xe có đủ ánh sáng?
Độ ồn & môi trường sống
- Có nghe tiếng hàng xóm không?
- Gần đường lớn/tàu/bar không?
- Không khí có thoáng không?
Đi lại và chỗ đậu xe
- Có chỗ đậu xe không? Miễn phí hay trả phí? Nếu có phí thì bao nhiêu?
- Gần trạm xe buýt/xe lửa không?
- Mất bao lâu cho việc di chuyển đến trường/chỗ làm/siêu thị?
Chi phí thực tế (đừng quên hỏi)
- Tiền thuê/tháng: $_____
- Tiền cọc: $_____
- Tiện ích gồm những gì?
- Internet, điện, gas trung bình bao nhiêu?
- Có phí ẩn không? (Đậu xe, tiền rác, các tiện ích khác)
Các điều khoản khác trong hợp đồng
- Lease bao lâu? Có thể cho thuê lại không?
- Chấm dứt hợp đồng sớm bị phạt thế nào?
- Khi hỏng hóc thì ai sửa? Bao lâu?
- Chính sách tăng tiền thuê ra sao?
Cảm nhận cá nhân đôi khi rất quan trọng. Hãy tự trả lời câu hỏi liệu bạn có thấy thoải mái khi đứng trong nhà không? Và bạn có thể sống ở đây 1 năm không? Nếu bạn có cảm giác không ổn thì thường là có lý do. Để tránh việc không nhớ hết các chi tiết khi xem nhiều nhà, bạn nên chụp ảnh/video các khu vực cần cân nhắc trong nhà đồng thời ghi chú các điểm tốt/xấu sau khi xem mỗi căn nhà.
Các trang web tìm nhà cho thuê
Căn hộ hoặc nhà nguyên căn
- Zillow.com: rất nhiều listing, có map + estimate giá
- Apartments.com: chuyên về căn hộ (chung cư)
- Realtor.com: dữ liệu cập nhật tốt
- Trulia: có thêm thông tin về khu vực (an ninh, tiện ích)
Các website này phù hợp với những người tìm căn hộ hoặc nhà thuê nguyên căn và muốn so sánh giá và khu vực.
Thuê nhà/phòng giá rẻ
- Craigslist: nhiều deal rẻ nhưng phải cẩn thận scam
- Facebook Marketplace: dễ tìm phòng, thuê nhanh
- Nhóm Facebook người Việt (ví dụ: Người Việt ở Albany, Người Việt Houston, v.v.)
Lưu ý khi sử dụng các trang web này là dễ gặp scam, cần đi xem nhà trước khi đặt cọc.
Thuê phòng/ở ghép (rất hợp sinh viên)
- SpareRoom
- Roomster
- HotPads
Phù hợp với sinh viên hoặc người độc thân mới định cư muốn tiết kiệm và chưa có credit score
Nguồn dành cho sinh viên
- Website housing của trường (on-campus/off-campus)
- Group Facebook của trường
- International student office
Ưu điểm của những nguồn này là thông tin thường xác thực, ít rủi ro, đồng thời dễ tìm roommate cùng trường.
Thuê trực tiếp từ các khu phức hợp (apartment complex)
Tìm trên Google: “apartments near me” sau đó vào website từng khu phức hợp để apply trực tiếp
Ưu điểm của các nguồn này là ít rủi ro, quản lý chuyên nghiệp. Tuy nhiên, để thuê được nhà từ các khu phức hợp bạn thường phải chứng minh tài chính (điểm tín dụng, tài khoản ngân hàng) hoặc lịch sử thuê nhà trước đó.