Nhiều sinh viên Việt Nam nghĩ rằng du học Mỹ chỉ dành cho những gia đình có điều kiện tài chính mạnh. Không ít người đã phải tạm gác lại ước mơ du học chỉ vì rào cản tài chính. Tuy nhiên, sau khi sống và học tập tại Mỹ, mình nhận ra có khá nhiều cách có thể giảm đáng kể chi phí du học mà rất nhiều du học sinh đã tận dụng thành công. Dưới đây là những hình thức hỗ trợ tài chính quan trọng mà sinh viên Việt Nam nên cân nhắc khi chuẩn bị hồ sơ du học.
Hỗ trợ tài chính từ trường
Đây là nguồn tài chính quan trọng nhất. Hỗ trợ tài chính dành cho sinh viên quốc tế thường dưới dạng hỗ trợ học phí (tuition discount), học bổng (institutional scholarship).
Các tiêu chí xét duyệt thường dựa trên thành tích học tập (merit-based) của các ứng viên như điểm GPA, điểm IELTS/TOEFL iBT, các thành tích và hoạt động ngoại khoá, và bài luận. Trong một số trường hợp, sinh viên quốc tế có thể nhận được hỗ trợ từ trường dựa trên nhu cầu tài chính (need-based).
Mỗi trường có chính sách học bổng khác nhau. Các trường top (Ivy League) thường có hỗ trợ dựa trên điều kiện tài chính (need-based) dành cho sinh viên quốc tế. Chẳng hạn như Đại học Harvard University có học bổng dựa trên điều kiện tài chính rất mạnh. Trong khi đó, nhiều trường đại học khác tập trung nhiều hơn vào học bổng dựa trên thành tích học tập (merit-based) và hoạt động ngoại khoá.
Một điểm cần lưu ý là học bổng dành cho sinh viên quốc tế thường rất hạn chế và cạnh tranh. Các trường đại học tư thục, đặc biệt là các trường hàng đầu, thường có nhiều nguồn hỗ trợ cho sinh viên quốc tế hơn các đại học công lập.
Các công việc trợ lý học thuật (Assistantship)
Đây là một trong số các hỗ trợ tài chính tốt nhất. Không như các học bổng từ các tổ chức chính phủ, hỗ trợ tài chính từ Assistantship gần không có bất cứ ràng buộc nào đối với sinh viên sau khi tốt nghiệp. Sinh viên làm các công việc trợ lý học thuật thường được miễn/giảm học phí và có lương hàng tháng (stipend). Tuy nhiên, các cơ hội Assistantship thường ưu tiên cho hệ sau đại học như Thạc sĩ và đa số là Tiến sĩ. Assistantship bao gồm các công việc Trợ giảng (Teaching Assistant hay TA), Trợ lý nghiên cứu cho các giáo sư (Research Assistant hay RA).
Làm thêm trong trường (On campus jobs)
Với các công việc trong trường, sinh viên quốc tế có thể làm tối đa 20 giờ/tuần trong kỳ học mà không cần giấy phép lao động. Mức lương cho các công việc on-campus là từ 10 đến 20 USD/giờ. Mức lương này không đủ để chi trả học phí nhưng có thể trang trải một phần chi phí sinh hoạt. Các công việc phổ biến cho sinh viên quốc tế gồm có làm ở thư viện, quán ăn tự phục vụ (cafeteria), khu thể thao, và các văn phòng trường.
Công việc bên ngoài trường (Off-campus jobs)
Sinh viên quốc tế theo diện F-1 thường không được tự do làm việc ngoài trường. Để làm các công việc off-campus hợp pháp, sinh viên thường cần CPT (Curricular Practical Training) hoặc trong một số trường hợp là Pre-Completion OPT. Các công việc này phải liên quan trực tiếp đến ngành học và được trường chấp thuận. Các công việc này không những giúp bạn kiếm thêm thu nhập, tích lũy kinh nghiệm, đồng thời xây dựng các mối quan hệ.
Học bổng Chính phủ Việt Nam
Nếu bạn hiện đang là giảng viên hoặc cán bộ quản lý giáo dục và có nhu cầu phát triển năng lực nghiên cứu qua các chương trình đào tạo Tiến sĩ ở Hoa Kỳ, bạn có thể nộp hồ sơ ứng tuyển đề án 89. Tên đầy đủ của chương trình này là Đề án nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đại học (giai đoạn 2019–2030). Đây được xem là phiên bản kế thừa và mở rộng của Đề án 911.
Mặc dù mục tiêu chính là đào tạo Tiến sĩ, Đề án 89 vẫn có những suất học bổng dành cho du học thạc sĩ. Tuy nhiên, số lượng rất ít và chỉ được phê duyệt trong một số trường hợp nhất định.
Học bổng Chính phủ Hoa Kỳ
Nhiều bạn thường nghĩ học bổng từ chính phủ Hoa Kỳ chỉ dành cho các sinh viên đầu ngành, nhưng thực tế mỗi chương trình đánh giá các ứng viên dựa trên các tiêu chí khác nhau như khả năng lãnh đạo, trải nghiệm cộng đồng, và định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, các chương trình này thường có độ cạnh tranh cao và yêu cầu khắt khe hơn về hồ sơ ứng tuyển.
Chương trình Fulbright Foreign Student Program
Đây là một nhánh nằm trong Fulbright Program, được thiết kế đặc biệt cho sinh viên đã tốt nghiệp, các chuyên gia trẻ và nghệ sĩ quốc tế đến Hoa Kỳ để học tập và nghiên cứu. Ứng viên trúng tuyển chương trình này sẽ được tài trợ toàn bộ chi phí để theo học chương trình Thạc sỹ hoặc Tiến sĩ ở Hoa Kỳ. Học bổng Fulbright áp dụng cho rất nhiều ngành. Học bổng này dành cho các ứng viên đã có bằng đại học và kinh nghiệm làm việc (1 đến 3 năm).
Chương trình Hubert H. Humphrey Fellowship Program
Dành cho người đã đi làm từ 5 năm trở lên. Học bổng này tài trợ toàn phần cho các ứng viên tham gia các chương trình học thuật, đào tạo, và kết nối. Các ứng viên sẽ được tài trợ toàn bộ chi phí tham gia chương trình trong vòng 1 năm nhưng không được cấp bằng sau khi hoàn tất chương trình. Học bổng này rất phù hợp cho những bạn đang làm quản lý, nhà phân tích chính sách, và các lãnh đạo trẻ.
Học bổng Global Undergraduate Exchange Program (UGRAD)
Học bổng này tài trợ toàn phần chi phí cho sinh viên đang học đại học trải nghiệm học tập ở Mỹ trong 1 học kỳ. Chương trình này cũng không cấp bằng.
Sáng kiến Young Southeast Asian Leaders Initiative (YSEALI)
Đây là sáng kiến của chính phủ Mỹ cho các lãnh đạo trẻ tại Đông Nam Á. YSEALI có nhiều chương trình như Academic Fellowship (5–6 tuần tại Mỹ), Workshops, training. Học bổng này tạo điều kiện cho các bạn trong độ tuổi từ 18 đến 35 tham gia các hoạt động cộng đồng và phát triển kỹ năng lãnh đạo. Đây là chương trình rất tốt để bạn xây dựng kỹ năng cần thiết để ứng tuyển vào các học bổng lớn hơn như Fulbright, Humphrey, v.v.
Chương trình International Visitor Leadership Program (IVLP)
Đây là chương trình tài trợ ngắn hạn (từ 2 đến 3 tuần) dành cho các chuyên gia hoặc nhà quản lý. Chương trình này dành cho những cá nhân có thành tích xuất sắc “elite” nên thường cần được đề cử.
Để có thêm thông tin về các chương trình này bạn có thể tham khảo website chính thức của Lạnh sự quán Hoa Kỳ tại Việt Nam: https://vn.usembassy.gov/vi/education-vi/ hoặc tham gia các buổi giới thiệu chương trình được tổ chức hàng năm.
Dưới đây là gợi ý cho việc lựa chọn trường và các nguồn hỗ trợ tài chính dựa trên thành tích và kỹ năng của ứng viên.
Du học Mỹ chắc chắn là một hành trình tốn kém và nhiều áp lực tài chính. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần một học bổng toàn phần mới có thể đi du học. Nếu tận dụng nhiều nguồn hỗ trợ nhỏ — từ hỗ trợ học phí, các công việc làm thêm trong trường hay trợ lý học thuật — giấc mơ du học của bạn sẽ hoàn toàn khả thi.