Việc quyết định khi nào nên đi du học là câu hỏi rất nhiều bạn trẻ và gia đình quan tâm. Mình đi du học khi đã ngoài 30. Có một thời gian dài, mình từng ước ao giá như mình có điều kiện để bắt đầu hành trình này sớm hơn. Nhưng sau 10 năm học tập và làm việc, giờ nhìn lại suy nghĩ đó đã không còn đúng nữa. Mình không muộn chút nào cả, mà chỉ là đi vào một thời điểm khác.
Chính sự thay đổi này khiến mình hiểu rằng không có một thời điểm “đúng tuyệt đối” cho tất cả mọi người, nhưng có một số dấu hiệu và yếu tố quan trọng cho thấy bạn đã sẵn sàng.
Hình ảnh bởi George Pak: https://www.pexels.com/photo/a-young-group-of-friends-walking-together-7972657/
Khi bạn đã xác định được mục tiêu học tập
Du học không chỉ là trải nghiệm, mà còn là một khoản đầu tư lớn về thời gian và tài chính. Vì vậy, bạn nên đi khi đã trả lời được câu hỏi quan trọng “Mình muốn xây dựng cuộc sống và sự nghiệp như thế nào?” Và quan trọng hơn làviệc học ở nước ngoài (cụ thể ở đây là nước Mỹ) sẽ giúp gì cho con đường mà bạn lựa chọn.
Không phải ngành nào cũng cần phải du học để thành công. Có rất nhiều lĩnh vực, ví dụ như IT hay kinh tế, bạn hoàn toàn có thể phát triển tốt ngay tại Việt Nam nếu có lộ trình phù hợp.
Nếu chưa chắc chắn về ngành học, bạn có thể học 1 đến 2 năm, hoặc hoàn thành chương trình đại học ở Việt Nam trước sau đó chuyển tiếp sang nước ngoài. Hiện nay rất nhiều trường đại học ở Mỹ cho chuyển tín chỉ (credit) từ các chương trình nước ngoài, miễn là chương trình đó thuộc hệ thống giáo dục chuẩn quốc tế.
Mình được chuyển khá nhiều tín chỉ từ chương trình Thạc sĩ ở Việt Nam, giúp mình rút ngắn đáng kể thời gian học đại cương khi sang Mỹ.
Khi bạn và gia đình có sự chuẩn bị về tài chính
Du học là một khoản đầu tư lớn. Vì vậy trước khi quyết định, bạn nên cân nhắc các yếu tố sau:
- Chi phí ước tính cho toàn bộ chương trình học
- Khả năng tài chính của bạn và gia đình
- Các học bổng hoặc hỗ trợ tài chính
- Kế hoạch chi tiêu dài hạn
- Kế hoạch dự phòng
Việc chuẩn bị tài chính rõ ràng cho toàn bộ chương trình học sẽ giúp bạn giảm áp lực khi học tập, có nhiều thời gian hơn để tập trung vào các cơ hội phát triển kỹ năng và nghề nghiệp, đặc biệt trong những năm cuối trước khi ra trường.
Nếu bạn có người thân bên Mỹ hỗ trợ, bạn có thể tiết kiệm được rất nhiều chi phí và cũng đỡ vất vả hơn trong thời gian đầu. Tuy nhiên, một tình huống mà mình hay gặp là người thân hỗ trợ học phí, chi phí ăn uống và chỗ ở nhưng với điều kiện là bạn phải phụ giúp việc nhà hoặc làm các công việc khác. Những việc này có thể ảnh hưởng đến thời gian học tập và phát triển bản thân. Do đó, bạn nên trao đổi rõ ràng với người thân về những ràng buộc nếu có trước khi quyết định.
Khi bạn có khả năng ngoại ngữ đủ tốt
Ngoại ngữ (tiếng Anh) rất quan trọng để bạn có thể theo kịp bài giảng, tham gia lớp học (thường có tính điểm), làm bài tập, giao tiếp và thảo luận với giáo sư và bạn bè. Khả năng ngoại ngữ cũng là điều kiện thuận lợi để bạn có thêm thu nhập từ các công việc trong trường hoặc nắm bắt các cơ hội thực tập/việc làm sớm hơn.
Nếu ngoại ngữ chưa vững, bạn có thể học thêm 1 đến 2 năm chuẩn bị tiếng Anh hoặc tham gia chương trình dự bị (pathway).
Khi bạn sẵn sàng sống tự lập
Du học nghĩa là bạn sẽ phải tự mình làm mọi việc như đi chợ, nấu ăn, tự giải quyết các vấn đề cá nhân. Nếu bạn có khả năng quản lý thời gian, sẵn sàng với việc tự lập và thích nghi với môi trường mới thì đó là dấu hiệu bạn đã sẵn sàng cho cuộc sống du học.
Một số thời điểm phổ biến để du học: Ưu và nhược điểm
Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT)
Ưu điểm của việc đi du học ngay sau khi tốt nghiệp THPT là bạn sẽ có nhiều thời gian để thích nghi với môi trường mới, dễ làm quen với văn hoá và phương pháp học tập và giảng dạy ở Mỹ. So với chương trình Thạc sĩ, lựa chọn này cũng giúp bạn xây dựng hồ sơ xin việc tốt hơn do có nhiều thời gian hơn để tham gia các hoạt động ngoại khoá và các chương trình thực tập. Bạn cũng có thể lựa chọn học tiếp lên chương trình Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ sau khi tốt nghiệp Đại học.
Nhược điểm của phương án này là tốn kém. Chi phí cho 4 năm đại học ở Mỹ thường dao động trong khoảng từ $80,000 đến $200,000. Ngoài ra, phải sống xa gia đình khi chưa có nhiều kinh nghiệm sống cũng là một thách thức lớn cho các bạn trẻ.
Du học Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ sau khi đã tốt nghiệp đại học
Chi phí học đại học ở Việt Nam thường thấp hơn nhiều so với du học ở Mỹ. Do đó, lựa chọn này sẽ giúp bạn giảm chi phí đáng kể. Ngoài ra, với bằng đại học và thành tích học tập nổi trội, bạn có thể nộp trực tiếp lên các chương trình Tiến sĩ.
Học viên trúng tuyển vào chương trình Tiến sĩ thường được tài trợ học phí (tuition) và sinh hoạt phí (stipend). Do chương trình học dài (trung bình từ 6 đến 8 năm), học viên Tiến sĩ thường có nhiều cơ hội thực tập và làm việc ngay cả trước khi ra trường.
Trường University of Washington, Seattle, United States, hình ảnh bởi Junru Pu: https://unsplash.com/photos/a-group-of-people-sitting-on-a-bench-in-front-of-a-building-wTBc6waE5hI
Một ưu điểm nữa của việc đi du học sau khi tốt nghiệp đại học và đi làm là bạn đã có sự trưởng thành nhất định và biết rõ hơn mục tiêu nghề nghiệp của mình. Hồ sơ ứng tuyển cũng mạnh hơn nhờ vào thành tích ở bậc đại học và kinh nghiệm làm việc.
Nhược điểm của việc du học chương trình Thạc sĩ là do thời gian học tương đối ngắn, bạn có ít thời gian hơn để thích nghi với hệ thống giáo dục và việc làm ở Mỹ. Do đó, nếu xác định du học Thạc sĩ, bạn nên tranh thủ tiếp cận các cơ hội thực tập và việc làm càng sớm càng tốt.
Riêng bản thân mình, mình chuẩn bị cho việc đi du học khi đã ngoài 30 và tốt nghiệp Tiến sĩ ở Mỹ ở tuổi 39. Nhưng nhìn lại, mình rất hài lòng và biết ơn bản thân về quyết định đó. Mình đã có nhiều thời gian ở bên gia đình để chăm sóc cha mẹ và gần gũi với các cháu nhỏ của mình. Đó là những giá trị mà không gì có thể bù đắp được.
Khi qua Mỹ, mình lại được sống lại thời sinh viên khi đã ngoài 30, được tụ tập thâu đêm với đám bạn 20+ để xem lại lần thứ “n” series phim Star Wars. Dù vất vả nhưng đó là những trải nghiệm rất giá trị của đời mình. Ngoài ra, với nhiều năm kinh nghiệm làm việc ở Việt Nam, mình có nhiều lợi thế trong việc xin thực tập và được nhận vào công việc hiện tại của mình.
Hình chụp tại một quán cafe ở New Orleans trong chuyến đi tình nguyện cho chương trình Fellowship.
Tóm lại, nếu bạn có khả năng tài chính mạnh, bạn nên cân nhắc du học sau khi tốt nghiệp phổ thông. Nếu bạn có nền tảng học tập tốt, có kinh nghiệm làm việc và định hướng nghề nghiệp rõ ràng, đồng thời muốn tiết kiệm chi phí, bạn có thể học đại học ở Việt Nam rồi học tiếp các chương trình sau đại học bên Mỹ.
Hình chụp mình và đám bạn 20+. Mình không thể có shoot hình này nếu chỉ hang out với đám bạn U40 nhà mình.